พืช

กีบแรด คืออะไร เฟินหัวใต้ดินของไทย กินได้ไหม

เผยแพร่ ปรับปรุงล่าสุด 6 min read
เขียนและเรียบเรียงโดย ผู้เขียนบทความ BIOCIAN

กีบแรด (Angiopteris evecta (G. Forst.) Hoffm. — พ้องเก่า Polypodium evectum G. Forst., Angiopteris palmiformis) คือเฟินดินขนาดใหญ่วงศ์ MARATTIACEAE ที่คนไทยเรียกอีกชื่อว่า ว่านกีบแรด (ภาคกลาง) หรือ กีบม้าลม (ภาคเหนือ)[1],[2],[3],[4] ไม่มีลำต้นสูงเหมือนเฟินต้น แต่มีเหง้าอวบน้ำขนาดใหญ่ตั้งพ้นดินสูงได้ถึง 1 เมตร ส่งใบยักษ์ขึ้นเป็นพุ่มหนา — บทความนี้ตอบ 3 คำถามสำคัญ: กีบแรดคืออะไร “ว่านกีบแรด” กับ “กีบแรด” คือชนิดเดียวกันจริงไหม และ “กินได้ไหม” ตามหลักฐานจริงที่มี[1],[5]

กีบแรด คืออะไร — สัณฐานของเฟินหัวใต้ดิน (Marattiaceae)

ตามเอกสารเฟินไทย (RBGE Ferns of Thailand, Laos and Cambodia) กีบแรดเป็นเฟินดินที่พบ ทั่วไปทุกภาคของประเทศไทย ตามที่ร่มชื้น: เหง้าสั้นอวบทรงตั้ง (สูงได้กว่า 1 ม.) กว้าง 0.5–1 เมตร ก้านใบ (stipes) อวบเนื้อสีเขียว ยาว 100–150 ซม. โคนบวมโป่ง แผ่นใบเป็นใบประกอบชั้นคู่ ยาว 200–300 ซม. กว้างถึง 2 เมตร ใบย่อย (pinnules) มัก 20 × 2.5 ซม. และข้อโคนของก้านใบย่อยบวมเป็นปุ่ม (pulvinus) สังเกตได้[2],[1] สปอร์บนใบอยู่แนวริมขอบใบย่อยเป็นแถว กลุ่มอับสปอร์มีประมาณ 8–10 อับสปอร์ติดกัน[3] และจัด A. evecta เป็นสายกลุ่มโบราณวงศ์ Marattiaceae ที่แยกสายจากเฟินสมัยใหม่มานานหลายร้อยล้านปี[1],[3]

ก้านใบและก้านใบย่อยของเฟินกีบแรดไม่มีเนื้อไม้แข็งยึดตัวเอง — ยกก้านทั้งหมดด้วยแรงดันน้ำในท่อเลี้ยง (hydraulic pressure) และข้อโคนบวม (pulvinus) ที่ทำให้ใบกาง-หุบด้วยการเปลี่ยนแรงดันน้ำได้[1],[6] ยอดอ่อนม้วนงอให้เห็นเป็นเกลียวขาวก่อนคลี่ใบทีละชั้น[1],[6] นอกจากนี้ชื่อ “กีบแรด” ยังมีคำเรียกที่คนรักเฟินใช้จำแนกให้เป็นคนละชนิด เช่น กีบแรดฟิลิปินส์ (A. palmiformis) กีบแรดอินโด (A. smithii) กีบแรดจีน/เวียดนาม (A. fokiensis) — รายการสกุล Angiopteris รายงานไว้ถึงราว 200 ชนิด และมีผู้ศึกษาบางกลุ่มเสนอให้รวมเป็นชนิดเดียว อนุกรมวิธานของสกุลนี้ยังไม่แน่นอน — ซื้อขายต้นเฟินกีบแรดต้องดูชื่อวิทยาศาสตร์ทุกครั้งเสมอ[1]

ตารางแยกชนิดที่สับสนบ่อยบนเว็บไทย:

ชื่อเรียก สิ่งที่คือจริง ๆ วงศ์ การใช้หลัก หมายเหตุ
กีบแรด / ว่านกีบแรด Angiopteris evecta — เฟินหัวใต้ดินเหง้าอวบ ใบชั้นคู่ยาว 2–3 ม. MARATTIACEAE นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ + บันทึกการกิน/ยาพื้นบ้านข้ามภูมิภาค ไม่มีข้อมูลความปลอดภัยเมื่อกินในคน
ผักกูด เฟินเตี้ยพื้นเท้าหลายสกุลที่ชาวบ้านกินยอดอ่อนได้จริง ต่างวงศ์กับกีบแรด ผักไทยทั่วไป (ดูบท ART-335) อย่ายกข้อกิน/ข้อห้ามข้ามชนิด
กูดพร้าว Cyathea latebrosa — เฟินต้นลำต้นจริงสูง 3–5 ม. Cyatheaceae วัสดุปลูกกล้วยไม้; ไม่มีฐานการกิน (ดูบท ART-393) วงศ์อยู่ใต้ CITES Appendix II — ปกครองค้าระหว่างประเทศ ต่างจากกีบแรด
ปลูกเฟินราชครูยักษ์อื่น เฟินหัวใต้ดินกลุ่มเดียวกัน หลายสกุล Marattiaceae ไม้ประดับ สกุล Angiopteris นับชนิดยังไม่ยุติ

จุดหลัก: “เฟิน” ที่ขายกันตามตลาดต้นไม้ชื่อแม้ลักษณะใบคล้ายกัน อาจหมายถึงคนละวงศ์ เช่น “กีบแรด” กับ “ผักกูด” ทั้งที่อยู่ต่างกลุ่มเฟินโดยสิ้นเชิง — การตัดสินควรดู “โคน” เสมอ: กีบแรดมีเหง้าอวบตั้งขึ้นใหญ่และใบยาวหลายเมตร ไม่ใช่เฟินล้มลุกที่หักใบราบตามพื้น — และการเวียนขาย “กีบแรด” ในตลาดเฟินมักเป็นต้นจากสวน ไม่ได้ลักลอบขุดมาจากป่า

กีบแรดกับ ‘ว่านกีบแรด’ — เป็นชื่อเดียวกันจริงไหม

ใช่ — ระบุจากตำราเฟินของไทย: e-Flora of Thailand บันทึกชื่อเรียกของ Angiopteris evecta ในไทยเป็นสามแบบ: kip raet (กีบแรด — เหนือ) wan kip raet (ว่านกีบแรด — กลาง) และ kip ma lom (กีบม้าลม — เหนือ) คือ ชื่อพ้องของชนิดเดียวกัน ไม่ใช่สองพืชต่างกัน[3],[4] บทความนี้จึงรวมทั้งคำ ‘กีบแรด’ และ ‘ว่านกีบแรด’ ไว้ในบทเดียว — การค้นหาด้วยคำไหนก็มาถึงข้อมูลชุดเดียวกัน และที่ PROSEA ยืนยันตรงกัน: “wan kip raet (general), wan kip ma, kip ma lom (northern)”[2]

แต่ความอันตรายอยู่ที่ การต่อท้ายที่ไม่มีหลักฐาน: ในเว็บขายว่านและเพจโฆษณาเก่า ๆ ชื่อ “ว่านกีบแรด” ถูกผูกขายคู่กับคำว่า “ว่านอายุวัฒนะ” “ว่านทายาท” “เสริมบารมี” และ “คงกระพัน” — ข้ออ้างเหล่านี้ไม่มีหลักฐานในงานวิจัยในคน ไม่มีการรับรองในตำรายาไทยมาตรฐาน และไม่ปรากฏในตำราว่านที่กรมการแพทย์แผนไทยรับรองสรรพคุณ คำว่า “อายุวัฒนะ” ตามราชบัณฑิตยสถานเป็นชื่อหมวดความเชื่อ “ยาที่ถือว่ากินแล้วมีอายุยืน” ซึ่งไม่ผ่านการพิสูจน์ — บทความนี้จึงใช้ทัศนะเช่นนั้นไม่ได้ และผู้อ่านที่เจอการตลาด “ว่านกีบแรดช่วยชะลอวัย/เสริมดวง” ควรถือเป็นการเล่าขาน ไม่ใช่ข้อมูลการแพทย์[1],[5],[6]

ส่วนฐานการใช้ที่มีจริงของ A. evecta ในระยะนี้คือ: (1) ไม้ประดับ — ปลูกจัดสวนร่ม (2) บันทึกการใช้พื้นบ้านข้ามภูมิภาค หลายท้องถิ่น และ (3) งานวิจัยเคมี-เภสัชวิทยาระดับห้องทดลอง — ทั้งหมดที่จะเล่าต่อในหัวข้อถัดไป

งานวิจัยที่มีจริง — ระดับห้องทดลองเท่านั้น

1. สารฟูแรนโนน/แลคโตนจากเหง้าของกีบแรดไทย (งานวิจัยไทยล่าสุด)

งานของ Rueankham และคณะ เม.ย. ปี 2026 ตัดเหง้า Angiopteris evecta จาก 12 แหล่งในประเทศไทย สกัดแยกด้วยตัวทำละลายเรียงขั้นความจุโปร่งใส ได้สารผลึกชุดหนึ่งจากสกัดเอทิลแอซิเตตซึ่งพิสูจน์แล้วว่าเป็น สารผสม 3 ชนิด ในอัตราส่วน 2:2:1 — รวม epi-osmundalactone (5,6-dihydro-5-hydroxy-6-methyl-2H-pyran-2-one) และ 5-(1-hydroxyethyl)-dihydro-2-furanone — ผลที่มี: ยับยั้งการเพิ่มจำนวนเซลล์มะเร็งเม็ดเลือดขาวเรื้อรังชนิด EoL-1 ในหลอดทดลอง ด้วยการกระตุ้น apoptosis หยุดวงจรชีวิตของเซลล์ (cell cycle arrest) และลดการแสดงออกของยีน WT1 พร้อมวิเคราะห์ network pharmacology ชี้เป้า AKT1/MAPK ผู้เขียนสรุปว่า “เป็นสารนำร่องที่น่าพัฒนาต่อ” — ระดับหลักฐานคือ ห้องทดลองบนเซลล์ ยังไม่มีงานกับสัตว์ทั้งตัวและไม่มีงานในคน[5]

งานเดียวกันทบทวนฐานก่อนหน้า: สกัดเมทานอลจากใบมีรายงานฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ต้านการอักเสบ ต้านวัณโรค และยับยั้งเอนไซม์ HIV-1 reverse transcriptase (in vitro) ทั้งหมดเป็นผลท่อเอชขี้ตามเงื่อนไขห้องแล็บ[5]

2. ฤทธิ์ยับยั้งจุลชีพตรงชนิด (ครั้งแรกสุด)

Khan & Omoloso พ.ศ. 2551 (2008) ในวารสาร Fitoterapia สกัดใบ เปลือกลำต้น เนื้อไม้ ราก และหัว (tuber) ของ A. evecta ด้วยตัวทำละลายเรียงขั้นพบว่าสารสกัดทุกสัดส่วน (fraction) ยับยั้งแบคทีเรียได้กว้าง โดยเฉพาะสารสกัดไดคลอโรมีเทน/เอทิลแอซิเตตของใบและเปลือกที่ยับยั้งเชื้อราด้วย หัว (tuber) ยกเว้นโฟรแคชันน้ำมัน ยับยั้งแบคทีเรียได้ดีมาก[9] — เขียนไว้ในบทนี้ในฐานะ ผลห้องทดลอง ไม่ใช่แนวทางรักษาโรคในคน

3. บริบทของสกุลและงานสัตว์ (preclinical)

  • Chroma จีน (Chen et al. 2010, Food Chemistry) ศึกษาคุณลักษณะสารของ Angiopteris esculenta ชนิดพี่น้อง พบไลโคน-แฟลาโวนอดของสกุล — เป็นบริบทสกุล ยังไม่ใช่ผลของ A. evecta[10]
  • ตำรา ethnobotany (Springer 2021) อ้างงานทดลองในหนู (Swiss albino mice) ที่รายงานฤทธิ์ antihyperglycemic/analgesic ของสกัดใบ — ระดับ preclinical ยังไม่แปลงเป็นการใช้ในคนได้[11]
  • ประเด็นสำคัญที่สุด: ไม่มีงานคลินิกในคน ไม่มีข้อมูลพิษวิทยาของสารสกัดชื่อนี้เทียบ “ปลอดภัยเมื่อกิน” และไม่มีขนาดการใช้ที่รับรอง[5],[9]

4. สัญญาณเสี่ยงจากเฟินระดับความวิตก (บริบทที่ต้องรู้)

งานรีวิวระดับสากลระบุว่าเฟินกลุ่มยอดอ่อนบางสกุล/ชนิดใช้เป็นผักแล้วอันตราย ตัวอย่างเด่นคือ Pteridium (พรอน) ที่มี ptaquiloside — สารกลุ่ม norsesquiterpene glucoside ที่รายงานวิจัยจัดว่าเป็นสารก่อมะเร็งระดับ 2B (IARC) โดยเข้มข้นสูงสุดพบที่ ยอดอ่อน (crosiers) ที่คนนิยมกิน ไม่ใช่รากหรือสปอร์[8] และ ptaquiloside ไม่ได้เกาะเฉพาะพรอน: พบในเฟินหลายวงศ์อีกทั้ง Pteridaceae Dennstaedtiaceae Dryopteridaceae Hypodematiaceae และ Cibotiaceae[7] — โปรดสังเกต: รายการสกุลที่พบสารนี้ ไม่รวม Angiopteris แต่ความปลอดภัยไม่เกิดจาก “ยังไม่มีคนไปหา” การที่ยังไม่มีใครทดสอบหา ptaquiloside ในกีบแรดไม่เท่ากับ “ปลอดภัย” — ช่องว่างนี้คือเหตุผลหลักที่บทนี้ยังไม่แนะนำการกิน

กีบแรด กินได้ไหม — คำตอบจากหลักฐานจริง

บันทึกการกินในอดีต (ตามหลักมานุษยวิทยา/ชาติพันธุ์วรรณา)

ตามข้อมูล PROSEA ที่รวบรวมการใช้พืชของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้*[1]:

  • ยอดอ่อน (crosiers) ของกีบแรดเป็นส่วนผสมของอาหารต้มคลุกใน ฟิลิปินส์
  • ใบอ่อน กินเป็นผักใน อัมบ้อน (อินโดนีเซีย)
  • แป้งจากเกล็ดก้านปลอม (stipules) (stipules) เคยกินเป็นอาหารฉุกเฉินยามข้าวยากหมากแพงใน ปาปัวนิวกินี และใช้หมักทำเหล้า

แล้วทำไมบทนี้ยังไม่แนะนำให้กิน — สามเหตุผล

  1. ไม่มีการวิเคราะห์คุณค่าโภชนาการของชนิดนี้ในทางการใด ๆ — PROSEA ยืนยันตรงตัวว่า “No nutritional analysis of A. evecta is known”[1]
  2. ไม่มีงานความปลอดภัยในคน — ไม่มีการตรวจสารพิษ การให้โดส หรือการติดตามผลการกินต่อเนื่องของ A. evecta แม้แต่ครั้งเดียว เมื่อเทียบกับเฟินพรอนที่ถูกศึกษาหนักและกลับกลายเป็น “ผักก่อมะเร็ง” ชื่อก้อง[8]
  3. การกินเฟินเป็นสิ่งที่ “รายชนิดรายชื่อ” ไม่ใช่กฎกลุ่ม — คนทั้งฟิลิปินส์และอินโดนีเซียกินได้เพราะสายรุ่นต่อรุ่นของชนิดเฉพาะนั้น ไม่ใช่สมมุติฐานที่โยงข้ามชนิดหรือข้ามประเทศได้ การกินยอดอ่อน “เฟินอะไรก็ได้” เป็นสิ่งที่ทางวิชาการถือว่าเสี่ยง

สรุปสั้น: กินได้บ้างในบางท้องถิ่นของโลกจากบันทึกชาติวิทยา — แต่ไม่มีฐานความปลอดภัยในคนและไม่ใช่ผักไทยมาตรฐาน — ระวังการตลาดขายยอดกีบแรดสดมาเป็นอาหารพร้อมรับประทานข้ามท้องถิ่น บทนี้ไม่แนะนำให้เก็บรับประทานเอง

ต่างจากผักกูด — “กินผักกูดได้” ไม่ได้แปลว่า “กินกีบแรดก็ได้”

ไม่จริง — ผักกูด (ดูบท ART-335) เป็นเฟินล้มลุกที่มีฐานการกินในไทยแพร่หลายจริงและมีงานศึกษาคุณค่าอาหาร/ความปลอดภัยของตัวเอง ส่วนกีบแรดเป็นเฟินหัวใต้ดินต่างวงศ์ที่บันทึกการกินเป็นระดับชาติวิทยาของประเทศอื่น เทียบทดแทนกันไม่ได้ — “ต่างวงศ์ ต่างชนิด ต่างฐานหลักฐาน” คือสามคำที่ควรจำให้แม่น

การใช้ในยาพื้นบ้านข้ามท้องถิ่น — บันทึกชาติวิทยาจริง ไม่ใช่สรรพคุณที่ยืนยัน

PROSEA รวบรวมบันทึกการใช้พื้นบ้านของ A. evecta ไว้หลากหลาย ขอยกเป็นตัวอย่างเพื่อความโปร่ง ไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยา[1]:

  • คัดต้มเหง้าเพื่อหยุดการมีเลือดออกหลังแท้ง — บันทึกยาพื้นบ้านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
  • เหง้าต้มร่วมกับถั่วเขียวเพื่อรักษาโรคเหน็บชา (beriberi) ตามบันทึกยาพื้นบ้าน
  • ต้มใบร่วมกับผักคาวตอง (Diplazium esculentum) ให้หญิงตั้งครรภ์ที่ปวดหลัง — เกาะซีเบอรุต (อินโดนีเซีย)
  • เหง้าเคี้ยวร่วมกับขิงและหมากเพื่ออาการโลหิตออกทางปาก (อาเจียนเลือด) — ตามบันทึกท้องถิ่น
  • เหง้าบดผสมเป็นยาแก้ไอ; เกล็ดก้านปลอม (stipules)นำไปพอกแก้ปวดท้อง
  • ใบมัดไว้ที่แขนขาหักเพื่อช่วยการสมานกระดูก; เยื่อจากใบทาตัวลดไข้สูง — ปาปัวนิวกินี
  • ใบอ่อนบดเป็นเพสต์พอกแก้การบวมเจ็บ — ฟิลิปินส์

ทุกบันทึกในรายการนี้เป็น “การใช้พื้นบ้าน” ที่ไม่ผ่านการทดสอบทางการแพทย์สมัยใหม่ — เขียนไว้เพื่อความโปร่งของข้อมูล ไม่ใช่คำแนะนำการรักษา และโดยเฉพาะข้อเกี่ยวกับแรงกระตุ้นหลังแท้ง สตรีตั้งครรภ์ไม่ควรใช้เองโดยพลการ

ปลูกกีบแรด — ทำได้เองที่บ้านและไม่กระทบป่า

กีบแรดเป็นเฟินเด่นสำหรับสวนร่ม เพราะการขยายพันธุ์ไม่ได้ยุ่งยากซับซ้อน[1],[7]:

  • การขยายพันธุ์จากสปอร์ ใช้เวลานาน (สปอร์งอกไปเป็นโปรธัลลัส (prothallus) ก่อนต้นกล้าค่อยเกิดตามมา)
  • การขยายพันธุ์แบบใช้ตาข้างเกล็ดก้านปลอม (stipules) (stipules) เป็นแนวทางยอดนิยม — ชิ้นเกล็ดก้านปลอม (stipules)ที่วางโคนลงลงในดินร่วนชื้นจะงอกตาเป็นต้นกล้าใหม่ได้ ประสิทธิผลกว่าสปอร์มาก
  • ปลูกในที่ ร่ม ชื้น ดินอุดมด้วยฮิวมัส รดน้ำสม่ำเสมอ — แล้งน้ำทำให้ใบซีดหย่อน และแดดส่องโดยตรงเป็นสิ่งที่ต้องหลีก
  • ระวังการขุดเหง้าจากธรรมชาติมาปลูก — แม้กีบแรดจะพบทั่วไปและไม่อยู่ใต้ CITES ในระดับวงศ์เหมือนกูดพร้าว การขุดเหง้าต้นใหญ่จากป่ามาตลาดต้นไม้กระทบประชากรท้องถิ่น และเฟินเหง้าอวบโตช้าฟื้นตัวจากการขุดได้ยาก[1],[2]

โน้ตบริบทนอกถิ่น: PROSEA บันทึกว่าในบางประเทศอย่างฮาวาย กีบแรดที่ปลูกไว้แพร่กระจายเข้าไปในแหล่งอนุรักษ์เฟินพื้นเมืองได้อย่างรวดเร็ว เพราะสปอร์ลอยข้ามระยะหลายสิบกิโลเมตร[1] ในไทยซึ่งเป็นถิ่นกำเนิดเองปลูกไม่กระทบเรื่องนี้ แต่หากส่งต้น/สปอร์ข้ามประเทศเป็นการค้า ควรตรวจระเบียบการควบคุมพืชของประเทศปลายทางก่อนทุกครั้ง (หลายประเทศจัดเฟินหัวใต้ดินต่างถิ่นเป็นพืชบุกรุก)

คำถามที่พบบ่อย

ถาม 1: กีบแรดกับว่านกีบแรดต่างกันไหม?
ไม่ต่าง — เป็นชื่อไทยของพืชชนิดเดียวกัน Angiopteris evecta (เฟินหัวใต้ดิน วงศ์ Marattiaceae) โดย “กีบแรด/กีบม้าลม” เป็นชื่อที่ใช้ภาคเหนือ และ “ว่านกีบแรด” เป็นชื่อภาคกลาง[3],[4]

ถาม 2: กีบแรด กินได้ไหม?
มีบันทึกการกินยอดอ่อน/ใบอ่อน/แป้งเกล็ดก้านปลอม (stipules)ที่ฟิลิปินส์ อัมบ้อน และปาปัวนิวกินีเป็นข้อมูลชาติวิทยา — แต่ไม่มีการวิเคราะห์คุณค่าโภชนาการ ไม่มีงานความปลอดภัยในคน และไม่ใช่ผักไทยมาตรฐาน จึงไม่แนะนำให้ลองกินเอง[1],[8]

ถาม 3: “ว่านกีบแรด” เป็นยาอายุวัฒนะจริงหรือ?
ไม่มีหลักฐาน — ข้ออ้างเรื่องอายุวัฒนะ/ทายาท/เสริมดวงไม่ปรากฏในงานวิจัยในคนและไม่มีในตำรายาไทยมาตรฐาน ควรถือเป็นความเชื่อพื้นบ้าน ไม่ใช่ข้อมูลการแพทย์[5],[6]

ถาม 4: กีบแรดต่างจากผักกูดอย่างไร?
ต่างวงศ์ ต่างชนิด ต่างฐานหลักฐาน — ผักกูด (บท ART-335) เป็นเฟินเตี้ยที่กินยอดอ่อนได้จริงในไทย ส่วนกีบแรดเป็นเฟินหัวใต้ดินใบยักษ์ที่มีเพียงบันทึกการกินค้าสายท้ายภูมิภาคห่างไกลและยังไม่มีฐานความปลอดภัย

ถาม 5: กีบแรดพบที่ไหนในไทย?
RBGE บันทึกว่าพบ ทั่วไปทุกภาค ของประเทศไทย ตามที่ร่มชื้น เช่นริมลำธารและลาดดินเหนียวในป่าดิบถึงระดับความสูงประมาณ 1,200 เมตร[2],[7]

ถาม 6: กีบแรดมีสรรพคุณอะไรตามงานวิจัย?
ที่มีจริงคือระดับห้องทดลอง: สาร furanone/lactone จากเหง้ายับยั้งเซลล์มะเร็งเม็ดเลือดขาว EoL-1 (in vitro) สารสกัดหลายส่วนยับยั้งแบคทีเรีย-เชื้อรา (in vitro) และงานหนูชี้ฤทธิ์ antihyperglycemic/analgesic (preclinical) — ไม่มีงานคลินิกในคน จึงไม่มี “สรรพคุณที่พิสูจน์แล้ว”[5],[9],[11]

ถาม 7: กินกีบแรดปลอดภัยในสตรีตั้งครรภ์ไหม?
ไม่มีข้อมูลความปลอดภัยสำหรับชนิดนี้เลย ทั้งการกินและการใช้ภายนอก สตรีตั้งครรภ์/ให้นมบุตร/เด็กเล็กควรหลีกเลี่ยง — ยิ่งมีบันทึกยาพื้นบ้านเกี่ยวกับการแท้ง ยิ่งต้องระวังเป็นพิเศษ[1]

ถาม 8: กีบแรดอยู่ใต้ CITES เหมือนกูดพร้าวไหม?
ไม่ใช่กลุ่มเดียวกัน — กูดพร้าวอยู่วงศ์ Cyatheaceae (เฟินต้น) ที่ทั้งวงศ์อยู่ CITES Appendix II ส่วนกีบแรดอยู่วงศ์ Marattiaceae ซึ่งไม่ได้อยู่ใน Appendix II ระดับวงศ์ — แต่การเก็บจากธรรมชาติเพื่อการค้ายังควรตรวจกฎหมายท้องถิ่นและประเทศปลายทางเสมอ

ถาม 9: ขยายพันธุ์กีบแรดทำอย่างไรให้เร็ว?
ใช้ชิ้นเกล็ดก้านปลอม (stipules) (stipules) วางโคนลงบนดินร่วนชื้น — จะงอกตาเป็นต้นกล้าใหม่ได้ดีกว่าการเพาะสปอร์ซึ่งใช้เวลานานหลายขั้น และควรปลูกในที่ร่มชื้นแสงรำไร[1]

ถาม 10: ต้นกีบแรดที่ตลาดขายคือชนิดเดียวกันทั้งหมดไหม?
ไม่แน่ — อนุกรมวิธานของสกุล Angiopteris ยังยุติไม่ได้ (รายงานไว้ราว 200 ชนิด บางผู้ศึกษามองว่าเป็นชนิดเดียว) ตลาดยังใช้ชื่อการค้าอย่าง “กีบแรดฟิลิปินส์/อินโด/จีน” — ขอชื่อวิทยาศาสตร์ที่ระบุชัดก่อนสรุปเรื่องใด ๆ ที่อ้างข้อมูลการใช้[1]

สรุป

กีบแรด หรือ ว่านกีบแรด (Angiopteris evecta) คือเฟินหัวใต้ดินวงศ์ Marattiaceae ที่กระจายพันธุ์ทั่วไปทุกภาคของไทย เหง้าใหญ่ใบยาวหลายเมตร มีบันทึกการกินและการใช้ยาพื้นบ้านข้ามภูมิภาค แต่งานวิจัยที่มีทั้งหมดยังอยู่ระดับห้องทดลองและสัตว์ทดลอง — ไม่มีข้อมูลความปลอดภัยเมื่อกินในคน ไม่มีการวิเคราะห์คุณค่าโภชนาการ และบทบาท “ยาอายุวัฒนะ” ไม่มีหลักฐานสนับสนุนเลย ผู้อ่านที่อยากเฟินกินได้จริงควรอ่านบทผักกูด ส่วนอยากเฟินต้นสวนสวยที่อยู่ใต้ CITES ให้อ่านบทกูดพร้าว — เฟินทั้ง 3 ชนิดนี้อยู่คนละวงศ์ คนละเรื่อง และคนละกฎของความปลอดภัย

แหล่งอ้างอิง

กองบรรณาธิการ (Editorial Team)

เกี่ยวกับผู้เขียน

ผู้เขียนบทความ BIOCIAN

กองบรรณาธิการ (Editorial Team) เป็นผู้เขียนและเรียบเรียงบทความบนเว็บไซต์ BIOCIAN

ดูบทความทั้งหมดของกองบรรณาธิการ

บทความที่เกี่ยวข้อง