เครื่องมือสุขภาพ

เบอร์โทรฉุกเฉินในไทย: 1669 191 199 1323 1413 และวิธีพูดบนสายให้รถมาถึงเร็ว

เบอร์ฉุกเฉินที่คนในบ้านควรจำให้ได้มีสี่สายหลัก คือ 1669 สำหรับเจ็บป่วยฉุกเฉินและอุบัติเหตุที่ต้องการรถพยาบาล, 191 สำหรับเหตุอาชญากรรมและเหตุที่ต้องมีตำรวจ, 199 สำหรับไฟไหม้และอุบัติภัย และสายด่วนสุขภาพซึ่งไม่ใช่สายเรียกรถแต่ช่วยในสถานการณ์เฉพาะ เช่น 1323 สายด่วนสุขภาพจิต และ 1413 สายด่วนเลิกเหล้า

คำตอบสั้นคือ สี่สายนี้ทำงานคนละหน้าที่และไม่แทนกัน 1669 ส่งทีมกู้ชีพและให้คำแนะนำปฐมพยาบาลทางสาย แต่ไม่รับแจ้งคนร้ายหรือไฟไหม้ 191 ส่งตำรวจแต่ไม่ได้รถพยาบาล 199 ส่งรถดับเพลิงและทีมกู้ภัยแต่ไม่ได้รักษาผู้ป่วย ส่วนสายด่วนสุขภาพเป็นสายให้คำปรึกษาที่ต้องเตรียมคำถามให้ดีเพราะปลายสายไม่เห็นเหตุการณ์ ตัวเลขทั้งหมดตรวจสอบกับเว็บหน่วยงานราชการล่าสุดเมื่อเดือนตุลาคม 2567 และควรตรวจซ้ำก่อนพิมพ์ใช้

สายฉุกเฉินหลักของไทยมีกี่สาย และต่างกันอย่างไร

ประเทศไทยแยกสายฉุกเฉินตามงาน ไม่ได้แยกตามความรุนแรง การเลือกผิดสายไม่ได้ทำให้เสียสิทธิ แต่ทำให้เสียเวลาหลายนาทีซึ่งมีค่าที่สุดในเหตุวิกฤต

1669 คือสายการแพทย์ฉุกเฉิน ภายใต้สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.) รับแจ้งเจ็บป่วยหรือบาดเจ็บฉุกเฉิน ประสานศูนย์รับแจ้งเหตุจังหวัดเพื่อส่งรถจากโรงพยาบาล องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือมูลนิธิกู้ภัย และให้คำแนะนำปฐมพยาบาลทางสาย[1],[2] แต่ไม่รับแจ้งความและไม่ให้คำปรึกษาโรคเรื้อรัง

191 คือสายตำรวจ ใช้แจ้งเหตุด่วนเหตุร้ายทั่วประเทศ ในกรุงเทพฯ สายเข้าศูนย์รับแจ้งเหตุฉุกเฉินที่ทำงานตลอด 24 ชั่วโมงและประสานสถานีตำรวจในพื้นที่[3] เหมาะกับเหตุที่กำลังเกิด เช่น คนร้ายยังอยู่ในที่เกิดเหตุ รถชนแล้วหลบหนี หรือต้องมีบันทึกประจำวัน แต่ไม่มีรถพยาบาลและให้การรักษาไม่ได้

199 คือสายดับเพลิงและกู้ภัย ในกรุงเทพฯ ต่อเข้าศูนย์วิทยุของสำนักป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยซึ่งรับแจ้งตลอด 24 ชั่วโมง[4] ใช้เมื่อมีไฟไหม้ คนติดในอาคาร ลิฟต์ค้าง หรือสัตว์เข้าบ้าน แต่ไม่ได้รักษาผู้ป่วย ในหลายจังหวัดต้องแจ้งเทศบาล อบต. หรือมูลนิธิกู้ภัยในพื้นที่โดยตรง

สายด่วนสุขภาพ เป็นกลุ่มที่คนมักลืม ทั้งที่บางเหตุไม่ต้องใช้รถพยาบาลแต่ต้องได้คนที่รู้เรื่องจริง ๆ มาคุย เช่น 1323 สายด่วนสุขภาพจิตของกรมสุขภาพจิต ให้คำปรึกษาฟรีตลอด 24 ชั่วโมง[5] และ 1413 สายด่วนเลิกเหล้าภายใต้ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย[6]

ถ้าไม่แน่ใจให้เริ่มที่ 1669 เมื่อมีคนเจ็บป่วย และเริ่มที่ 191 เมื่อมีภัยจากคน เพราะสองสายประสานกันได้

ตารางที่ 1: เบอร์ฉุกเฉินหลัก + ใช้เมื่อไร + ใครรับสาย

ตารางนี้เรียงตามลำดับที่ควรโทรเมื่อมีคนเจ็บป่วย ส่วนเหตุที่ไม่มีผู้ป่วยให้ข้ามไปสายที่ตรงงาน

เบอร์ หน่วยงาน กรณีที่เหมาะ ข้อจำกัด
1669 สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.) และศูนย์รับแจ้งเหตุจังหวัด เจ็บป่วยฉุกเฉิน อุบัติเหตุ หมดสติ หายใจลำบาก เจ็บอก มีเลือดออกมาก ไม่รับแจ้งความ ไม่ให้คำปรึกษาโรคเรื้อรัง ไม่ส่งยา
191 สำนักงานตำรวจแห่งชาติ อาชญากรรมที่กำลังเกิด อุบัติเหตุที่ต้องบันทึกประจำวัน คนหาย ทรัพย์สินเสียหาย ไม่มีรถพยาบาล ไม่ให้การรักษา
199 สำนักป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และศูนย์ดับเพลิงพื้นที่ ไฟไหม้ คนติดในอาคาร อาคารถล่ม ลิฟต์ค้าง สัตว์เข้าบ้าน ไม่ได้รักษาผู้ป่วย ไม่ประสานรถพยาบาลแทน 1669
1323 กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข ภาวะเครียดรุนแรง ซึมเศร้า ความคิดทำร้ายตัวเอง ต้องการคนรับฟัง ไม่ส่งรถพยาบาล หากมีอันตรายถึงชีวิตให้โทร 1669 ก่อน
1413 ศูนย์ปรึกษาเพื่อการเลิกสุราและการเสพติด จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ต้องการเลิกเหล้า อาการถอนสุรา ครอบครัวได้รับผลกระทบ ไม่ใช่สายเหตุฉุกเฉิน ถ้าชักหรือหมดสติให้โทร 1669
1367 ศูนย์พิษวิทยารามาธิบดี สงสัยได้รับสารพิษ กินยาเกินขนาด ถูกสัตว์มีพิษกัด ให้คำปรึกษาเรื่องสารพิษ ไม่ได้ส่งรถเอง
1155 กองบัญชาการตำรวจท่องเที่ยว นักท่องเที่ยวถูกโกง ถูกทำร้าย หลงทาง สื่อสารภาษาไม่ได้ ไม่ใช่สายการแพทย์
1300 ศูนย์ช่วยเหลือสังคม กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เด็กถูกทำร้าย คนไร้ที่พึ่ง ผู้สูงอายุถูกทอดทิ้ง ความรุนแรงในครอบครัว ไม่ใช่สายเหตุที่ต้องส่งรถพยาบาลทันที
1784 กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย น้ำท่วม ดินถล่ม พายุ ภัยพิบัติที่ต้องอพยพ ไม่ใช่สายการแพทย์

หมายเลขบางสายเคยเปลี่ยนหน่วยงานหรือขอบเขตบริการ และหมายเลขท้องถิ่นของเทศบาลหรือมูลนิธิกู้ภัยแต่ละพื้นที่ก็ไม่เหมือนกัน จึงควรเขียนวันที่กำกับไว้บนตารางและเช็กกับเว็บหน่วยงานปีละครั้ง

เมื่อโทร 1669: เขาจะถามอะไร และคุณต้องเตรียม 5 คำตอบ

การรับแจ้งเหตุของ 1669 ถามตามอาการนำ (chief complaint) แล้วจัดรหัสส่งรถตามความเร่งด่วน ประเทศมีข้อตกลงกลางชื่อ EMTP-CBDC ใช้เป็นมาตรฐานการถามและคัดแยก คำถามปลายสายจึงมีโครงสร้างแน่นอน[15] การเตรียมคำตอบล่วงหน้าจึงลดทั้งเวลาถามและเวลาส่งรถ

5 คำตอบที่ต้องพร้อม คือ

  1. ตำแหน่งที่เกิดเหตุ ระบุถนน ซอย เลขที่บ้าน ชื่ออาคาร ชั้น ห้อง และจุดสังเกตที่มองเห็นได้จากถนน เช่น ป้ายร้าน วัด ป้อมตำรวจ หรือเสาไฟฟ้าที่มีหมายเลข ถ้ามีพิกัดจากแอปแผนที่ให้อ่านตัวเลขพิกัดหรือ Plus Code ให้ปลายสาย
  2. อาการหรือสาเหตุ พูดสิ่งที่เห็นไม่ใช่วินิจฉัย เช่น “หายใจดัง เหงื่อออก พูดไม่เป็นคำ” ดีกว่า “สงสัยหัวใจวาย” และบอกว่าอุบัติเหตุเกิดจากอะไร เช่น รถจักรยานยนต์ชนเสา ไฟรั่ว ตกบันได
  3. จำนวนผู้บาดเจ็บ บอกเป็นตัวเลขและแยกให้ชัดว่ามีกี่คนที่ยังรู้สึกตัว เพราะจำนวนคนกำหนดจำนวนรถและทีมที่ต้องส่ง
  4. สภาพผู้ป่วย ตอบสองคำถามหลักให้ได้ก่อน คือ รู้สึกตัวหรือไม่ และหายใจปกติหรือไม่ ถ้าไม่หายใจ ปลายสายจะเริ่มสอนกดหน้าอกทันทีระหว่างรอรถ
  5. เบอร์ติดต่อกลับ ให้เบอร์ที่รับสายได้จริงและอยู่กับที่ ถ้าเป็นเบอร์ของคนอื่นที่อยู่ในเหตุให้บอกด้วยว่าคุณคือใครและอยู่ตรงไหนของเหตุ

ควรเปิดลำโพง พูดช้า ๆ และตอบสั้น ๆ ตามที่ถูกถาม อย่าเล่าประวัติยาวก่อนบอกตำแหน่ง เพราะทุกวินาทีคือวินาทีก่อนรถออก

พูดอย่างไรใน 60 วินาที: ลำดับที่ทำให้รถมาถึงเร็วขึ้น

ลำดับที่ดีคือลำดับที่ทำให้ปลายสายส่งรถได้เร็วที่สุด ไม่ใช่เล่าเรื่องได้ครบที่สุด ตารางนี้ใช้ได้ทั้งเหตุเจ็บป่วยและอุบัติเหตุ

ลำดับ พูดอะไร ตัวอย่างประโยค
1 บอกประเภทเหตุ “เจ็บป่วยฉุกเฉินที่บ้านครับ ผู้ชายหมดสติ”
2 ตำแหน่งและจุดสังเกต “ซอยลาดพร้าว 71 บ้านเลขที่ 12 ตรงข้ามร้านสะดวกซื้อ ปากซอยมีป้ายวัด”
3 อาการที่เห็น “หายใจเสียงดัง ไม่ตอบสนอง ตัวเย็น”
4 จำนวนผู้บาดเจ็บ “มีคนเดียวครับ”
5 รู้สึกตัวและหายใจ “ไม่รู้สึกตัว แต่ยังหายใจครับ”
6 เบอร์ติดต่อกลับและชื่อผู้แจ้ง “ผมชื่อสมชาย เป็นลูกชาย เบอร์นี้ครับ”

สิ่งที่ห้ามพูดใน 60 วินาทีแรกคือประวัติโรค ผลตรวจล่าสุด ชื่อยา และคำวินิจฉัยที่คุณเดาเอง ข้อมูลเหล่านี้มีประโยชน์แต่ต้องตอบเมื่อถูกถาม

อีกสองข้อที่คนพลาดบ่อยคือวางสายก่อนเจ้าหน้าที่บอก และปิดมือถือไปทำอย่างอื่น ปลายสายอาจต้องถามเพิ่มหรือสอนปฐมพยาบาล ถ้าสายหลุดให้โทรกลับและบอกว่าแจ้งเหตุไปแล้วพร้อมตำแหน่งเดิม

ตารางที่ 2: เบอร์เฉพาะทางที่คนมักไม่รู้ว่ามี

เบอร์กลุ่มนี้ไม่ได้แทน 1669 แต่ช่วยเมื่อ 1669 ไม่ใช่คำตอบแรก เช่น กินสารพิษโดยยังรู้สึกตัว หรือคนในบ้านคิดทำร้ายตัวเอง

เบอร์ หน่วยงาน ใช้เมื่อไร ข้อจำกัด
1367 ศูนย์พิษวิทยารามาธิบดี สงสัยกินยาผิดขนาด สารเคมีบ้าน ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด เห็ดพิษ งูกัด ให้คำปรึกษาตลอด 24 ชั่วโมง และรับเรื่องพิษในเด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี 37,076 รายใน 10 ปี แต่ไม่ได้ออกไปรับผู้ป่วย[7],[19]
1323 กรมสุขภาพจิต วิตกกังวลรุนแรง นอนไม่หลับเรื้อรัง ความคิดฆ่าตัวตาย ต้องการคำปรึกษาเรื่องยาใจ ถ้าอยู่ระหว่างทำร้ายตัวเองให้โทร 1669 ก่อน[5]
1413 สายด่วนเลิกเหล้า ต้องการหยุดดื่ม อาการถอนสุรา ญาติต้องการวิธีพูดคุย เป็นสายให้คำปรึกษา ไม่ใช่หน่วยกู้ชีพ[6]
1300 ศูนย์ช่วยเหลือสังคม เด็กถูกทารุณกรรม ผู้สูงอายุถูกทอดทิ้ง ความรุนแรงในครอบครัว คนไร้ที่พึ่ง ประสานหน่วยในพื้นที่ ไม่ได้ส่งรถพยาบาลทุกกรณี[9]
1155 ตำรวจท่องเที่ยว นักท่องเที่ยวถูกเอาเปรียบ ถูกทำร้าย สื่อสารภาษาไทยไม่ได้ ให้บริการตลอด 24 ชั่วโมงหลายภาษา แต่ไม่ใช่การแพทย์[8]
1784 กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย น้ำท่วมฉับพลัน ดินถล่ม พายุ ต้องอพยพ เป็นสายประสานภัยพิบัติ ไม่ใช่สายการแพทย์[10]

ในกรุงเทพฯ สาย 1669 ส่งต่อไปยังศูนย์เอราวัณซึ่งทำงานร่วมกับโรงพยาบาลและมูลนิธิกู้ภัยในพื้นที่[2] ส่วนต่างจังหวัดสายจะเข้าศูนย์รับแจ้งเหตุและสั่งการของจังหวัดนั้น

อุบัติเหตุ vs เจ็บป่วย: เรียกรถหรือขับเอง

เกณฑ์ง่ายที่สุดคือ ถ้าขับเองได้ปลอดภัยยังไม่จำเป็นต้องเรียกรถ และถ้าคำถามนี้ทำให้ลังเล ให้เรียกรถ เพราะความลังเลมักมาจากอาการที่ยังประเมินไม่ได้

สัญญาณที่ควรเรียกรถทันที ได้แก่ หมดสติหรือปลุกไม่ตื่น หายใจลำบากหรือหายใจเสียงดัง เจ็บแน่นหน้าอกนานกว่าสองสามนาทีหรือเจ็บร้าวไปแขนและกราม พูดไม่ชัด ปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงข้างเดียว ชัก เลือดออกมากจนชุ่มผ้า ปวดท้องรุนแรงเฉียบพลัน ตกจากที่สูง ถูกของหนักทับ และอุบัติเหตุที่มีผู้บาดเจ็บหลายคน

เหตุผลที่ขับเองเสี่ยงมีข้อมูลรองรับ งานศึกษาในกรุงเทพฯ 5,433 รายพบว่าเวลาตอบสนองเพิ่มทุก 1 นาทีลดโอกาสรอดถึงโรงพยาบาลร้อยละ 4 และการมาถึงภายใน 8 นาทีเพิ่มโอกาสรอดราว 1.8 ถึง 2 เท่า[13] ขณะที่ผู้ป่วยสมองขาดเลือดไทยใช้เวลาเฉลี่ยราว 253 นาทีก่อนถึงโรงพยาบาล ใกล้ขอบบนของหน้าต่างรักษา 4.5 ชั่วโมง[17] แนวทางสมองขาดเลือดจึงระบุให้เรียก EMS แทนการขับเอง[20]

ผู้ที่เจ็บแน่นหน้าอกหรือเวียนหัวอาจเป็นลมขณะขับ และรถส่วนตัวไม่มีสิทธิจราจรพิเศษเหมือนรถพยาบาล อาการเจ็บอกเรื้อรังที่คงที่ไปเองตามนัดได้ แต่ถ้าอาการใหม่หรือรุนแรงขึ้นต้องรีบถึงโรงพยาบาลเพื่อเปิดหลอดเลือดที่ตีบ[21]

พระราชบัญญัติการแพทย์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2551 จัดตั้ง สพฉ. กำหนดมาตรฐานการปฏิบัติการฉุกเฉินและบทบาทของผู้ปฏิบัติการและผู้แจ้งเหตุ[12] ขณะที่ค่าใช้จ่ายของผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤตอยู่ภายใต้ UCEP ซึ่งให้รักษาได้ทุกโรงพยาบาลโดยไม่ต้องสำรองจ่ายใน 72 ชั่วโมงแรกตามเกณฑ์[11]

ระหว่างรอรถ: สิ่งที่ทำได้และห้ามทำ

คำเตือนด้านความปลอดภัย (อ่านก่อนใช้): หัวข้อนี้เป็นข้อมูลปฐมพยาบาลเบื้องต้นสำหรับฆราวาส ไม่ใช่คู่มือการรักษา หากผู้ป่วยไม่หายใจ ให้โทร 1669 และทำตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ทางสายทันที อย่าฝึกกดหน้าอกกับคนที่ยังหายใจอยู่ และอย่าให้อาหารหรือน้ำกับผู้ที่ซึมหรือหมดสติ เพราะอาจสำลักเข้าปอด

เริ่มจากความปลอดภัยของคนช่วย ปิดสวิตช์ไฟก่อนแตะผู้ป่วยที่อาจถูกไฟดูด ใส่ถุงมือหรือใช้ผ้ากั้นเมื่อมีเลือด และระวังรถสัญจรก่อนช่วยกลางถนน

จากนั้นประเมินสองอย่าง คือรู้สึกตัวหรือไม่ และหายใจปกติหรือไม่ เรียกชื่อและเขย่าไหล่เบา ๆ ถ้าไม่ตอบสนองให้ฟังลมหายใจและดูหน้าอกขึ้นลงไม่เกิน 10 วินาที ถ้าหายใจปกติแต่ไม่รู้สึกตัวให้จัดท่านอนตะแคงกึ่งคว่ำ (recovery position) เพื่อให้น้ำลายไหลออกและไม่ปิดทางเดินหายใจ

ถ้าไม่หายใจหรือหายใจแบบเฮือกเป็นครั้งคราว ให้เริ่มกดหน้าอกทันที แนวทางของสมาคมโรคหัวใจสหรัฐอเมริกากำหนดอัตรากด 100 ถึง 120 ครั้งต่อนาที ลึกอย่างน้อย 5 เซนติเมตรแต่ไม่เกิน 6 เซนติเมตร ปล่อยหน้าอกคืนตัวเต็มที่ และพักให้น้อยที่สุด[18] ถ้ามีเครื่องกระตุกหัวใจไฟฟ้าอัตโนมัติ (AED) ให้เปิดและทำตามเสียงสั่งทันที

ในการศึกษาผู้ป่วยหัวใจหยุดเต้นนอกโรงพยาบาลของไทย การกดหน้าอกโดยผู้พบเห็นอยู่ที่ร้อยละ 23.7 ถึง 47.2 ตามพื้นที่ และญาติเป็นผู้กดบ่อยที่สุด[14] นี่คือเหตุผลที่การสอนคนในบ้านให้กดเป็นมีค่ามากกว่าการรอทีมเพียงอย่างเดียว

สิ่งที่ห้ามทำคือให้น้ำ อาหาร หรือยาทางปากกับคนที่ซึมหรือหมดสติ ดันกระดูกที่โผล่กลับเข้าไป และเคลื่อนย้ายผู้ที่ตกจากที่สูงหรือถูกชนแล้วสงสัยกระดูกสันหลังหรือคอหัก เว้นมีอันตรายเช่นไฟไหม้

สิ่งที่ควรทำคือปลดล็อกประตู เปิดไฟหน้าบ้าน เก็บกล่องยาและบัตรประชาชนไว้ใกล้มือ และส่งคนไปโบกรถที่ปากซอยหากที่เกิดเหตุหาได้ยาก

เด็ก ผู้สูงอายุ และหญิงตั้งครรภ์: ข้อมูลเพิ่มที่ต้องบอก

สามกลุ่มนี้ต้องการข้อมูลที่เปลี่ยนการตัดสินใจของทีม

เด็ก บอกอายุเป็นปีหรือเดือนและน้ำหนักตัวโดยประมาณ เพราะขนาดตัวกำหนดการคัดแยก อุปกรณ์ และปริมาณยา บอกด้วยว่ากินอะไรเข้าไป ซึมลงหรือไม่ และร้องไห้ต่อเนื่องหรือเงียบผิดปกติ

ผู้สูงอายุ บอกโรคประจำตัว ยาที่กินโดยเฉพาะยาเจือจางเลือด และวันที่เริ่มมีอาการ เพราะผู้สูงอายุมักมาด้วยการซึมหรือเดินเซมากกว่าไข้ บอกด้วยว่าอยู่คนเดียวหรือไม่

หญิงตั้งครรภ์ บอกอายุครรภ์เป็นสัปดาห์ จำนวนครั้งที่เคยตั้งครรภ์และคลอด และอาการผิดปกติ เช่น เลือดออก ปวดท้องเป็นระยะ น้ำเดิน หรือความดันสูง ข้อมูลนี้ทำให้ทีมเลือกโรงพยาบาลที่มีห้องคลอดและวิสัญญีพร้อม

ในทุกกลุ่มให้บอกยาที่แพ้และผู้ดูแลหลักเพื่อให้โรงพยาบาลติดต่อกลับได้

ต่างจังหวัดและพื้นที่ห่างไกล: เมื่อ 1669 ใช้เวลา

ในพื้นที่ห่างไกล รถอาจมาจากโรงพยาบาลอำเภอหรือศูนย์กู้ภัยที่อยู่ห่างหลายสิบกิโลเมตร และสัญญาณอาจขาดช่วง

ทางเลือกเมื่อ 1669 ใช้เวลานาน คือโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ที่มีรถส่งต่อ อบต. หรือเทศบาลที่มีหน่วยกู้ชีพ-กู้ภัย กำนันและผู้ใหญ่บ้านที่รู้เส้นทาง และมูลนิธิกู้ภัยที่มีทีมประจำพื้นที่

สิ่งที่ต้องทำคู่กันคือแจ้งโรงพยาบาลปลายทางล่วงหน้าว่ามีผู้ป่วยกำลังมา พร้อมอาการและเวลาที่คาดว่าจะถึง เพื่อให้ห้องฉุกเฉินเตรียมทีมไว้ก่อน สำคัญมากในกรณีสมองหรือหัวใจขาดเลือดซึ่งมีเวลาจำกัด นอกจากนี้ การศึกษาผู้บาดเจ็บหลายประเทศรวมไทยพบว่าเวลาตอบสนองที่ยาวขึ้นสัมพันธ์กับอัตราตายในโรงพยาบาลที่สูงขึ้น[16]

การเตรียมพิกัดช่วยได้จริงเมื่อบ้านเลขไม่ชัด ให้บันทึกพิกัดบ้านไว้ในมือถือและจดแปะไว้ในบ้าน แผนที่ที่โหลดไว้ล่วงหน้าจะยังบอกพิกัดได้เมื่ออินเทอร์เน็ตล่ม และควรรู้ชื่อวัด โรงเรียน หรือตลาดซึ่งทีมกู้ภัยท้องถิ่นใช้นำทางมากกว่าพิกัด

ต่างประเทศ/นักท่องเที่ยว: สายที่ควรมีติดตัว

นักท่องเที่ยวเสี่ยงเพิ่มสองอย่างคือสื่อสารไม่ได้และไม่รู้จะไปโรงพยาบาลไหน สายที่ควรมีคือ 1155 ตำรวจท่องเที่ยว ซึ่งให้บริการตลอด 24 ชั่วโมงหลายภาษา[8] ใช้เมื่อถูกโกง ถูกทำร้าย หรือกระเป๋าหาย ส่วนเหตุเจ็บป่วยยังใช้ 1669

ก่อนเดินทางควรบันทึกเบอร์สถานทูต เบอร์ประกันการเดินทาง และเบอร์ญาติ พร้อมชื่อที่อยู่โรงแรมเป็นภาษาไทยติดกระเป๋าไว้ เพราะทีมกู้ชีพอ่านชื่อภาษาอังกฤษอาจไม่แน่ใจ

ถ้าไม่คุ้นทาง ให้ถ่ายรูปป้ายถนนหรือหน้าร้านไว้ และแจ้งญาติทันทีที่ปลอดภัย

เตรียมไว้ก่อนเกิดเหตุ: 5 อย่างที่ทำได้วันนี้

  1. บันทึกเบอร์ในมือถือและติดตู้เย็น บันทึก 1669, 191, 199 และเบอร์โรงพยาบาลใกล้บ้านในรายชื่อโปรด พร้อมพิมพ์การ์ดใหญ่แปะตู้เย็นและในรถ เพราะในเหตุจริงคนมักลืมรหัสปลดล็อกมือถือ
  2. ทำบัตรข้อมูลสุขภาพ เขียนโรคประจำตัว ยาที่กินทุกวัน ยาที่แพ้ และเบอร์ญาติ ใส่กระเป๋าเงินหรือบันทึกในมือถือแบบเปิดได้โดยไม่ต้องปลดล็อก ข้อมูลนี้มีค่ามากเมื่อผู้ป่วยพูดไม่ได้
  3. จดที่อยู่และพิกัดบ้าน เขียนเส้นทางจากถนนใหญ่ถึงบ้านพร้อมจุดสังเกต และบันทึกพิกัดในมือถือ ถ้าอยู่อาคารให้จดชั้นและห้องให้ชัด
  4. สอนเด็กให้รู้จักเบอร์ สอนว่าเมื่อผู้ใหญ่หมดสติหรือหายใจไม่ออกให้โทร 1669 บอกชื่อตัวเอง ที่อยู่ และอะไรเกิดขึ้น และสอนว่าห้ามโทรเล่นเพราะอาจทำให้สายจริงไม่ว่าง
  5. ตรวจสัญญาณและเส้นทาง รู้ว่าสัญญาณเครือข่ายใดแรง ทางไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดและโรงพยาบาลที่รับสมองหรือหัวใจขาดเลือดได้ และทีมกู้ภัยใดดูแลหมู่บ้าน

ทั้งห้าข้อทำซ้ำได้ทุกปีเมื่อหมายเลขหรือที่อยู่เปลี่ยน และควรซ้อมพูดหนึ่งครั้งเพื่อให้วันจริงพูดได้เป็นลำดับ

คำถามที่พบบ่อย

เบอร์เรียกรถพยาบาลคือเบอร์อะไร

ในประเทศไทยใช้ 1669 สายการแพทย์ฉุกเฉินของสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ ใช้ได้ทั่วประเทศตลอด 24 ชั่วโมง[1],[2] ส่วน 191 เป็นสายตำรวจและ 199 เป็นสายดับเพลิง ไม่ใช่สายรถพยาบาล

1669 กับ 191 ต่างกันอย่างไร

1669 ส่งทีมกู้ชีพและให้คำแนะนำปฐมพยาบาลทางสาย[1] ส่วน 191 ส่งตำรวจและบันทึกเหตุ[3] ถ้ามีทั้งคนเจ็บและคนร้ายให้โทร 1669 ก่อนเพราะเรื่องชีวิตมาก่อน

โทรฉุกเฉินต้องเสียเงินไหม

การโทร 1669 ไม่มีค่าใช้จ่าย และผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤตได้สิทธิ UCEP ให้รักษาได้ทุกโรงพยาบาลโดยไม่ต้องสำรองจ่ายใน 72 ชั่วโมงแรกตามเกณฑ์[11] ค่าบริการนอกเกณฑ์อาจมีได้ ควรสอบถามสิทธิของตัวเอง

พูดอะไรก่อนเมื่อโทรแจ้งเหตุ

พูดประเภทเหตุก่อนหนึ่งประโยค เช่น “เจ็บป่วยฉุกเฉิน ผู้ชายหมดสติ” แล้วบอกตำแหน่งกับจุดสังเกตทันที[15] อย่าเริ่มจากประวัติโรคหรือชื่อยา

ไม่รู้พิกัด บอกที่เกิดอย่างไร

บอกถนน ซอย บ้านเลขที่ อาคาร ชั้น ห้อง และจุดสังเกตที่เห็นจากถนน เช่น วัด ป้ายร้าน หมายเลขเสาไฟฟ้า หรือพิกัดจากแอปแผนที่[15] ถ้าทำได้ให้คนออกไปโบกรถที่ปากทาง

เรียกรถพยาบาลมีค่าใช้จ่ายไหม

ค่าเรียกรถขึ้นกับสิทธิและเกณฑ์ ผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤตอยู่ภายใต้ UCEP ที่ครอบคลุม 72 ชั่วโมงแรกโดยไม่ต้องสำรองจ่าย[11] กรณีไม่เข้าเกณฑ์อาจต้องจ่ายบางส่วน อย่าปฏิเสธการรักษาก่อนตรวจสอบสิทธิ

เจ็บเล็กน้อยควรเรียกรถไหม

ไม่จำเป็นหากขับเองได้ปลอดภัย แต่อาการเจ็บแน่นหน้าอก หายใจลำบาก หมดสติ พูดไม่ชัด แขนขาอ่อนแรงข้างเดียว หรือเลือดออกมากต้องเรียกรถทันที[20],[21]

ต่างจังหวัดมีเบอร์เดียวกับในเมืองไหม

เบอร์หลักใช้เหมือนกันทั่วประเทศ คือ 1669, 191 และ 199[1],[3],[4] แต่เบอร์โรงพยาบาลและหน่วยกู้ภัยท้องถิ่นแต่ละพื้นที่ต่างกัน ควรจดเพิ่มไว้ด้วย

สรุป

เบอร์ฉุกเฉินของไทยแยกตามงาน ไม่ใช่ตามความรุนแรง 1669 สำหรับคนเจ็บ 191 สำหรับเหตุอาชญากรรม 199 สำหรับไฟและกู้ภัย ส่วน 1323 กับ 1413 เป็นสายให้คำปรึกษา รู้ว่าสายไหนทำอะไรไม่ได้ช่วยให้เลือกถูกในสิบวินาทีแรก

การโทร 1669 จะได้ผลเร็วที่สุดเมื่อบอกตำแหน่ง อาการ จำนวนคน สภาพการหายใจ และเบอร์ติดต่อกลับตามลำดับ ระหว่างรอรถให้ประเมินการหายใจ จัดท่า และกดหน้าอกเมื่อจำเป็น แต่ห้ามให้น้ำหรืออาหารและห้ามเคลื่อนย้ายผู้ที่สงสัยกระดูกสันหลังบาดเจ็บ

การเตรียมล่วงหน้าคือส่วนที่ได้ผลที่สุด ทั้งตารางเบอร์ติดบ้าน บัตรข้อมูลสุขภาพ และการสอนเด็ก ตัวเลขทั้งหมดควรตรวจซ้ำกับเว็บหน่วยงานก่อนพิมพ์ใช้

แหล่งอ้างอิง