แคลอรี่เป็นคำที่คนลดน้ำหนักพูดถึงมากที่สุด และเป็นคำที่เข้าใจผิดมากที่สุดเช่นกัน หลายคนเชื่อว่านับแคลอรี่ถูกต้องเมื่อไรน้ำหนักต้องลดตามเลขคณิต ขณะที่อีกกลุ่มเชื่อว่าการนับแคลอรี่ใช้ไม่ได้ผลเลย ความจริงอยู่ระหว่างสองข้อนั้น ร่างกายเผาผลาญตามน้ำหนัก องค์ประกอบร่างกาย และกิจกรรม และปรับตัวเมื่อกินน้อยลง
บทความนี้พาคำนวณ BMR และ TDEE ด้วยสมการที่ใช้กันมากที่สุด ตรวจว่าการลด 500 กิโลแคลอรี่ต่อวันได้ผลจริงแค่ไหน และสรุปว่าคุณภาพอาหารสำคัญกว่าหรือไม่
แคลอรี่คืออะไร และร่างกายเผาผลาญไปทำอะไร
แคลอรี่คือหน่วยวัดพลังงาน หนึ่งกิโลแคลอรี่ (kcal) คือพลังงานที่ทำให้น้ำหนึ่งกิโลกรัมมีอุณหภูมิสูงขึ้นหนึ่งองศาเซลเซียส เมื่อบอกว่าอาหารจานนี้ 600 แคลอรี่ เราหมายถึง 600 กิโลแคลอรี่ ซึ่งเป็นหน่วยเดียวกับฉลากโภชนาการไทย
ร่างกายใช้พลังงานสามทาง ทางแรกคือการเผาผลาญขณะพัก (resting metabolic rate) ซึ่งเป็นการทำงานของอวัยวะและการรักษาอุณหภูมิ คิดเป็นสัดส่วนใหญ่ที่สุดของการใช้พลังงานทั้งวัน ทางที่สองคือพลังงานที่ใช้ย่อยและดูดซึมอาหาร ทางที่สามคือพลังงานจากการเคลื่อนไหว ทั้งการออกกำลังกายที่ตั้งใจและกิจกรรมเล็ก ๆ อย่างการเดินและทำงานบ้าน
พลังงานส่วนเกินจะถูกเก็บเป็นไขมัน ซึ่งเป็นคลังพลังงานที่หนาแน่นที่สุด ให้พลังงานราว 9 กิโลแคลอรี่ต่อกรัม ขณะที่คาร์โบไฮเดรตและโปรตีนให้ราว 4 กิโลแคลอรี่ต่อกรัม
สมการ Mifflin-St Jeor: คำนวณ BMR ทีละขั้น
BMR (basal metabolic rate) คือพลังงานขั้นต่ำที่ร่างกายใช้เมื่อตื่นนอนและนอนพักสนิท ส่วน RMR (resting metabolic rate) วัดในสภาพผ่อนคลายคล้ายกัน และมักใช้แทนกัน
สมการที่ได้รับการประเมินว่าทำนายค่าได้แม่นที่สุดในผู้ใหญ่คือ Mifflin-St Jeor ซึ่งสร้างจากข้อมูลคนสุขภาพดี 498 คน วัดด้วยเครื่องวัดการเผาผลาญทางอ้อม และอธิบายความแปรปรวนได้ราว 71%[1]
- ผู้ชาย: BMR = (10 × น้ำหนักเป็นกิโลกรัม) + (6.25 × ส่วนสูงเป็นเซนติเมตร) − (5 × อายุเป็นปี) + 5
- ผู้หญิง: BMR = (10 × น้ำหนักเป็นกิโลกรัม) + (6.25 × ส่วนสูงเป็นเซนติเมตร) − (5 × อายุเป็นปี) − 161
ชายอายุ 35 ปี สูง 175 เซนติเมตร หนัก 80 กิโลกรัม ได้ 800 + 1,093.75 − 175 + 5 = 1,723.75 หรือประมาณ 1,724 กิโลแคลอรี่ต่อวัน
งานรีวิวเชิงระบบที่เปรียบเทียบสมการยอดนิยมสี่สมการพบว่า Mifflin-St Jeor ทำนายค่าได้คลาดเคลื่อนไม่เกิน 10% จากค่าที่วัดจริงได้ในสัดส่วนคนมากกว่าสมการอื่น และมีช่วงความคลาดเคลื่อนแคบที่สุด แต่ยังมีข้อผิดพลาดที่มีนัยสำคัญเมื่อใช้กับรายบุคคล โดยเฉพาะผู้สูงอายุ[2] ส่วนสมการ Harris-Benedict ที่เก่ากว่าประเมินค่าสูงเกินจริงราว 5%[1]
สมการของ Cunningham ที่อิงมวลร่างกายไร้ไขมัน (REE = 370 + 21.6 × มวลไร้ไขมัน) แม่นกว่าในคนที่กล้ามเนื้อมาก แต่ต้องวัดองค์ประกอบร่างกายก่อน[3]
จาก BMR เป็น TDEE: ตัวคูณกิจกรรมและตัวอย่างจริง
TDEE (total daily energy expenditure) คือพลังงานที่ใช้ทั้งหมดในหนึ่งวัน คำนวณโดยเอา BMR คูณตัวคูณกิจกรรม ตัวคูณที่ใช้กันทั่วไปมีห้าระดับ ตั้งแต่ 1.2 สำหรับคนที่นั่งทำงานทั้งวัน ถึง 1.9 สำหรับนักกีฬาที่ซ้อมหนักวันละสองครั้ง ค่าอ้างอิงพลังงานของคนไทยก็แยกตามกลุ่มอายุและระดับกิจกรรมในทำนองเดียวกัน[24] ตัวคูณเหล่านี้จึงควรใช้เป็นจุดเริ่มต้นแล้วปรับตามผลจริง ข้อควรรู้คือการเพิ่มกิจกรรมไม่ได้เพิ่มการใช้พลังงานแบบเส้นตรงตลอดช่วง งานวัดพลังงานด้วยน้ำหนักโมเลกุลคู่ในผู้ใหญ่ 332 คนพบว่าเมื่อกิจกรรมสูงขึ้นมาก พลังงานรวมจะเพิ่มไม่มากอย่างที่คาด เพราะร่างกายชดเชยบางส่วน[14]
| ระดับกิจกรรม | ลักษณะชีวิตประจำวัน | ตัวคูณ | TDEE ของชายตัวอย่าง (BMR 1,724) | เป้าหมายเมื่อลด 500 |
|---|---|---|---|---|
| นั่งอยู่กับที่ | ทำงานออฟฟิศ แทบไม่ออกกำลังกาย | 1.2 | 2,069 | 1,569 |
| เบา | เดินบ้าง ออกกำลังกาย 1-3 วัน/สัปดาห์ | 1.375 | 2,370 | 1,870 |
| ปานกลาง | ออกกำลังกาย 3-5 วัน/สัปดาห์ | 1.55 | 2,672 | 2,172 |
| หนัก | ออกกำลังกาย 6-7 วัน/สัปดาห์ | 1.725 | 2,974 | 2,474 |
| หนักมาก | งานใช้แรงหรือซ้อมสองครั้งต่อวัน | 1.9 | 3,275 | 2,775 |
ตารางนี้เผยปัญหาแรกของการลดน้ำหนักด้วยการคำนวณ ถ้าชายคนนี้มีชีวิตแบบนั่งอยู่กับที่ การตัด 500 กิโลแคลอรี่จะพาเป้าหมายลงไปที่ 1,569 ซึ่งใกล้ BMR ของเขาเอง การกินใกล้ระดับ BMR มักทำให้หิวมากและเลิกทำก่อนน้ำหนักจะลดตามเป้า ทางที่ดีกว่าคือตัดอาหารเพียง 300-400 กิโลแคลอรี่ แล้วเพิ่มการเดินหรือเวทเทรนนิ่ง
TDEE ที่คำนวณได้เป็นค่าของประชากรทั่วไป ไม่ใช่ค่าของคุณจริง ๆ ความคลาดเคลื่อน 10-20% ในรายบุคคลพบได้บ่อย[2] ให้ใช้ตัวเลขนี้เป็นสมมติฐาน แล้วชั่งน้ำหนักสัปดาห์ละครั้งตอนเช้า ถ้าน้ำหนักไม่ขยับในสองสัปดาห์ให้ปรับลงอีก 100-200 กิโลแคลอรี่
ลด 500 กิโลแคลอรี่ต่อวัน ได้ 0.5 กิโลกรัมต่อสัปดาห์จริงหรือไม่
หลักการที่ได้ยินบ่อยที่สุดคือ ไขมันหนึ่งกิโลกรัมเก็บพลังงานไว้ราว 7,700 กิโลแคลอรี่ การขาดวันละ 500 กิโลแคลอรี่จึงให้ผล 3,500 กิโลแคลอรี่ต่อสัปดาห์ หรือราวครึ่งกิโลกรัม
ตัวเลข 3,500 กิโลแคลอรี่ต่อปอนด์มาจากงานของ Wishnofsky ในปี 1958[12] แต่ในปี 2013 นักวิจัยจากสถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐชี้ว่ากฎนี้ผิดในเชิงกลไก เพราะมันคิดว่าการขาดพลังงานแต่ละหน่วยให้ผลเท่ากันตลอดการลดน้ำหนัก ซึ่งไม่จริง เมื่อน้ำหนักลดลง ร่างกายที่เบาลงใช้พลังงานน้อยลง การขาด 500 กิโลแคลอรี่เดิมจึงให้อัตราการลดที่ช้าลงเรื่อย ๆ ไม่ใช่เส้นตรง[11]
แบบจำลองของ Hall และคณะยืนยันจุดนี้ การตอบสนองของน้ำหนักตัวต่อการเปลี่ยนพลังงานที่กินเข้าไปช้ามาก ครึ่งชีวิตของกระบวนการอยู่ที่ประมาณหนึ่งปี และคนที่มีไขมันสะสมมากกว่าจะลดได้มากกว่าจากการตัดพลังงานเท่ากัน แต่ใช้เวลานานกว่าจะถึงจุดสมดุลใหม่[10] สัปดาห์แรกที่น้ำหนักลดเร็วส่วนหนึ่งจึงเป็นน้ำและไกลโคเจน ไม่ใช่ไขมันล้วน และเมื่อผ่านไปหลายเดือนอัตราการลดจะช้าลงแม้ยังทำเหมือนเดิม ซึ่งเป็นเรื่องปกติ
ตัวเลขที่ใช้ได้จริงจึงควรเป็นช่วง การลด 0.25-0.75 กิโลกรัมต่อสัปดาห์เป็นกรอบที่สมเหตุสมผลสำหรับผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ และเมื่อน้ำหนักลดลง 10% ควรคำนวณ TDEE ใหม่
ทำไมกินน้อยแล้วน้ำหนักไม่ลด: metabolic adaptation
คำถามที่พบบ่อยที่สุดในคลินิกลดน้ำหนักคือ กินน้อยแล้วทำไมไม่ลด คำตอบมีหลายชั้น และชั้นที่สำคัญที่สุดไม่ใช่การที่ร่างกายพัง แต่เป็นการปรับตัวซึ่งเป็นกลไกปกติ
งานทดลองคลาสสิกของ Leibel และคณะพบว่าเมื่อรักษาน้ำหนักให้ต่ำกว่าเดิม 10% ขึ้นไป การใช้พลังงานทั้งวันลดลง 6 ± 3 กิโลแคลอรี่ต่อกิโลกรัมของมวลไร้ไขมันต่อวันในคนที่ไม่เคยอ้วน และ 8 ± 5 ในคนอ้วน[4],[5]
งานติดตามผู้เข้าแข่งขันรายการลดน้ำหนักระยะยาวพบว่า หลังจบหกปี ผู้เข้าแข่งขันลดได้ 58.3 กิโลกรัมตอนจบ แต่กลับมาเพิ่ม 41 กิโลกรัม และอัตราการเผาผลาญขณะพักยังต่ำกว่าค่าเริ่มต้น 704 กิโลแคลอรี่ต่อวัน เมื่อปรับตามองค์ประกอบร่างกายและอายุแล้ว ยังเหลือการปรับตัว 499 กิโลแคลอรี่ต่อวัน[7] แต่ตัวเลขนี้มาจากการลด 58 กิโลกรัมในคนที่ออกกำลังกายหนักมาก ซึ่งไม่ใช่สถานการณ์ของคนส่วนใหญ่
ขนาดที่แท้จริงเล็กกว่าที่คนเชื่อกันมาก งานทดลองควบคุมในชายหนุ่มสุขภาพดี 32 คนที่จำกัดพลังงาน 21 วันพบว่า RMR ลดลง 173 กิโลแคลอรี่ต่อวัน แต่เมื่อปรับตามการเปลี่ยนแปลงของมวลไร้ไขมัน การปรับตัวที่เหลือเพียง 83-122 กิโลแคลอรี่ต่อวัน ซึ่งไม่มากพอจะหยุดการลดน้ำหนักได้ด้วยตัวเอง[8]
อีกกลไกที่มักถูกมองข้ามคือฮอร์โมนความหิว งานศึกษาในผู้ที่ลดน้ำหนัก 13.5 กิโลกรัมพบว่าหนึ่งปีหลังลด ระดับเลปติน เปปไทด์ YY ซีซีเค และอินซูลินยังต่ำกว่าเดิม เกรลินซึ่งกระตุ้นความหิวยังสูงกว่าเดิม และคะแนนความหิวก็ยังสูงกว่าก่อนลด[6]
สรุปได้ว่า metabolic adaptation มีจริง แต่มักมีขนาด 100-500 กิโลแคลอรี่ต่อวัน ไม่ใช่หลายพัน ร่างกายยังลดการเคลื่อนไหวเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน (NEAT) ลงโดยไม่รู้ตัว สิ่งที่ทำให้กินน้อยแล้วไม่ลดบ่อยกว่าคือการนับแคลอรี่ที่คลาดเคลื่อนและการกินเพิ่มในช่วงสุดสัปดาห์
แคลอรี่เท่ากันแต่ผลไม่เท่ากัน: คุณภาพอาหารกับปริมาณที่กินจริง
คำถามเชิงอุดมการณ์คือ แคลอรี่คือแคลอรี่ถูกไหม คำตอบแยกเป็นสองส่วน
ส่วนแรก ถ้าพูดถึงน้ำหนักตัว หลักฐานชี้ว่าองค์ประกอบมหาสารอาหารมีผลน้อยมากเมื่อเทียบกับพลังงานรวม งาน DIETFITS ในผู้ใหญ่ 609 คนเปรียบเทียบอาหารไขมันต่ำกับคาร์โบไฮเดรตต่ำ 12 เดือน พบน้ำหนักลด 5.3 กับ 6.0 กิโลกรัม ต่างกัน 0.7 กิโลกรัม ซึ่งไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ และจีโนไทป์หรือการหลั่งอินซูลินก็ไม่ทำนายว่าอาหารแบบใดเหมาะกับใคร[16] งาน POUNDS LOST ในผู้ใหญ่ 811 คนก็พบน้ำหนักลดใกล้เคียงกันทุกสูตร คือราว 6 กิโลกรัมที่ 6 เดือน และเหลือ 3-3.6 กิโลกรัมที่ 2 ปี[18] ขณะที่งานวิเคราะห์อภิมานอีกสองชิ้นสรุปทำนองเดียวกัน คือทุกสูตรที่จำกัดพลังงานได้ผล และความแตกต่างระหว่างสูตรน้อยมาก[17],[19]
ส่วนที่สอง คุณภาพอาหารส่งผลต่อปริมาณแคลอรี่ที่คุณกินโดยไม่รู้ตัวชัดเจน งานทดลองในโรงพยาบาลที่ให้ผู้ใหญ่ 20 คนกินอาหารอัลตราโปรเซสหรืออาหารไม่แปรรูปสองสัปดาห์สลับกัน โดยจัดมื้อให้มีแคลอรี่ ความหนาแน่นพลังงาน สารอาหารหลัก น้ำตาล โซเดียม และใยอาหารเท่ากัน พบว่ากลุ่มอาหารอัลตราโปรเซสกินพลังงานมากกว่า 508 กิโลแคลอรี่ต่อวัน และน้ำหนักเพิ่ม 0.9 กิโลกรัม ขณะที่กลุ่มอาหารไม่แปรรูปน้ำหนักลด 0.9 กิโลกรัม[15]
สาเหตุคือความหนาแน่นพลังงานและความเร็วในการกิน อาหารแปรรูปสูงมักเคี้ยวน้อย กินเร็ว และอิ่มช้า ร่างกายจึงได้แคลอรี่มากก่อนสัญญาณอิ่มจะมาถึง
โปรตีน ใยอาหาร และความอิ่ม: จุดที่คุณภาพเปลี่ยนตัวเลข
โปรตีนมีผลต่อปริมาณที่กินต่อมื้อชัดที่สุด งานทดลองในผู้ใหญ่ 19 คนที่เพิ่มโปรตีนจาก 15% เป็น 30% ของพลังงานโดยคงคาร์โบไฮเดรตเดิม พบว่าความอิ่มเพิ่มขึ้น และเมื่อให้กินได้ตามใจ ปริมาณพลังงานที่กินเองลดลง 441 กิโลแคลอรี่ต่อวัน น้ำหนักลด 4.9 กิโลกรัมภายใน 12 สัปดาห์[20]
ใยอาหารให้ผลในทิศทางเดียวกัน งานรีวิวพบว่าเมื่อกินได้ตามใจ การเพิ่มใยอาหาร 14 กรัมต่อวันนานกว่า 2 วันสัมพันธ์กับการกินพลังงานลดลงราว 10% และน้ำหนักลด 1.9 กิโลกรัมในเวลา 3.8 เดือน โดยผู้ที่มีน้ำหนักเกินได้ผลชัดกว่าคนผอม[21]
อาหารไทยจานละกี่แคลอรี่
ตารางต่อไปนี้ใช้ค่าพลังงานต่อ 100 กรัมจากตารางแสดงคุณค่าทางอาหารไทยของสำนักโภชนาการ กรมอนามัย[25] แล้วคูณด้วยน้ำหนักต่อจานตามที่คนไทยกินจริง น้ำหนักจานเป็นค่าประมาณ เพราะร้านแต่ละแห่งใส่ต่างกันมาก ตัวเลขจริงจึงอาจต่างได้ 20-30%
| เมนู | น้ำหนักต่อจาน (กรัม) | kcal ต่อ 100 กรัม | kcal ต่อจาน |
|---|---|---|---|
| ข้าวสวย 1 ทัพพี | 100 | 141 | 140 |
| ข้าวเหนียวสุก 1 ห่อเล็ก | 100 | 231 | 230 |
| ข้าวมันไก่ 1 จาน | 300 | 199 | 600 |
| ข้าวผัดหมูใส่ไข่ 1 จาน | 300 | 178 | 530 |
| ข้าวขาหมู 1 จาน | 350 | 152 | 530 |
| ข้าวหมกไก่ 1 จาน | 300 | 158 | 470 |
| ข้าวราดกะเพราไก่ 1 จาน | 300 | 191 | 570 |
| ผัดไทยใส่ไข่ 1 จาน | 250 | 239 | 600 |
| หมี่กรอบ 1 จาน | 150 | 505 | 760 |
| แกงเขียวหวานหมู 1 ถ้วย | 250 | 93 | 230 |
| แกงส้มผักรวมใส่ปลา 1 ถ้วย | 300 | 50 | 150 |
| แกงมัสมั่นเนื้อ 1 ถ้วย | 200 | 252 | 500 |
| ส้มตำไทย 1 จาน | 150 | 28 | 42 |
| ลาบคั่วหมู 1 จาน | 100 | 182 | 180 |
| ไส้กรอกอีสาน 1 ไม้ | 40 | 398 | 160 |
| กล้วยหอม 1 ลูก | 100 | 132 | 130 |
อ่านตารางนี้ให้เห็นสามอย่าง กับข้าวอย่างแกงหรือส้มตำให้แคลอรี่ต่อจานต่ำกว่าข้าวจานเดียวมาก อาหารทอดและของหวานมีความหนาแน่นพลังงานสูงมาก หมี่กรอบ 150 กรัมให้พลังงานมากกว่าข้าวมันไก่ 300 กรัม และเครื่องดื่มที่ไม่ได้อยู่ในจานมักเป็นส่วนที่ทำให้ยอดทั้งวันเกินเป้า
วิธีใช้ตารางแคลอรี่กับอาหารไทยให้ได้จริง
การนับแคลอรี่แบบละเอียดทุกกรัมเหมาะกับคนส่วนน้อย สิ่งที่ได้ผลกว่าคือการรู้ค่าประมาณของอาหารที่กินประจำสิบถึงสิบห้าเมนู แล้วจัดมื้อให้มีโครงสร้างเดียวกันทุกวัน
หลักที่ใช้ได้คือกำหนดโปรตีนให้ได้ก่อน ประมาณ 1.2-1.6 กรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัวสำหรับคนที่ลดน้ำหนักและไม่มีความผิดปกติของไต แล้วเติมผักให้ได้ครึ่งจาน เติมข้าวหรือแป้งหนึ่งทัพพี และเติมไขมันเล็กน้อย โครงสร้างนี้ให้พลังงานราว 1,400-1,800 กิโลแคลอรี่โดยไม่ต้องชั่งอาหาร
กับข้าวไทยที่ช่วยได้คือเมนูน้ำใส แกงส้ม แกงเลียง ต้มจืด และส้มตำที่ลดน้ำตาลกับน้ำปลา ส่วนเมนูที่ควรจำกัดความถี่คือของทอดและแกงกะทิ เครื่องดื่มเป็นจุดที่ประหยัดได้มากที่สุด ชาไข่มุกหรือกาแฟเย็นสูตรหวานให้พลังงาน 200-400 กิโลแคลอรี่ต่อแก้ว
ความเข้าใจผิด 5 ข้อเรื่องแคลอรี่
1. “ต้องกินน้อยกว่า BMR ถึงจะผอม” ไม่จำเป็น การกินต่ำกว่า BMR ต่อเนื่องทำให้เคลื่อนไหวน้อยลงและหิวมากขึ้น การขาด 300-500 กิโลแคลอรี่จาก TDEE เพียงพอและยั่งยืนกว่า
2. “แคลอรี่เท่ากันไม่ว่าจะมาจากไหน” สำหรับน้ำหนักตัวข้อนี้ค่อนข้างจริง[16],[18] แต่ไม่จริงสำหรับความหิวและปริมาณที่กินโดยไม่รู้ตัว[15]
3. “อดมื้อเช้าแล้วอ้วนขึ้น” งานทดลองแบบสุ่มในผู้ใหญ่ที่ผอม 33 คนเปรียบเทียบการกินเช้ากับการอดเช้าหกสัปดาห์พบว่า น้ำหนักไม่ต่างกัน และอัตราการเผาผลาญขณะพักคงที่[23]
4. “กินตอนดึกแล้วอ้วนเป็นพิเศษ” การทดลอง 16:8 ในผู้ใหญ่ 116 คนเป็นเวลา 12 สัปดาห์พบว่าน้ำหนักลด 0.94 กิโลกรัมเทียบกับกลุ่มควบคุม 0.68 กิโลกรัม ซึ่งไม่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ[22]
5. “ยิ่งลดเร็วยิ่งดี” การลดเร็วทำให้สูญเสียน้ำและกล้ามเนื้อมากกว่า และการปรับตัวของระบบเผาผลาญชัดกว่า[4],[7],[9] อัตรา 0.25-0.75 กิโลกรัมต่อสัปดาห์ปลอดภัยกว่าสำหรับคนส่วนใหญ่
เมื่อไรควรพบแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร
การนับแคลอรี่ด้วยตัวเองไม่เหมาะกับทุกคน ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารเมื่อมีโรคเรื้อรังที่เกี่ยวข้อง เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคไต โรคตับ หรือไทรอยด์ทำงานผิดปกติ เพราะความต้องการพลังงานและสัดส่วนสารอาหารอาจต่างจากสูตรมาตรฐาน
ควรขอความช่วยเหลือทันทีหากมีอาการอ่อนเพลียมาก ผมร่วงผิดปกติ หนาวตลอดเวลา ประจำเดือนขาด หรือหมกมุ่นเรื่องอาหารและน้ำหนักจนกระทบชีวิตประจำวัน เพราะอาจเป็นสัญญาณของการจำกัดพลังงานมากเกินไปหรือความผิดปกติของการกิน
คำถามที่พบบ่อย
แคลอรี่กับกิโลแคลอรี่ต่างกันไหม
คำว่าแคลอรี่ที่ใช้กับอาหารคือกิโลแคลอรี่ (kcal) ทั้งหมด ฉลากอาหารไทยใช้หน่วยเดียวกัน จึงอ่านตัวเลขได้ตรงกัน
ต้องกินวันละกี่แคลอรี่ถึงจะผอม
ไม่มีตัวเลขเดียวสำหรับทุกคน ให้คำนวณ TDEE แล้วตัด 300-500 กิโลแคลอรี่ต่อวัน จากนั้นปรับตามผลการชั่งน้ำหนักจริงในสองสัปดาห์
คำนวณ TDEE แล้วคลาดเคลื่อนได้แค่ไหน
สมการทำนายได้คลาดเคลื่อนไม่เกิน 10% ในคนส่วนใหญ่ แต่อาจถึง 10-20% ในรายบุคคล[2]
กินวันละ 1,200 แคลอรี่อันตรายไหม
อาจพอสำหรับผู้หญิงตัวเล็กที่ไม่ออกกำลังกาย แต่ต่ำเกินไปสำหรับคนส่วนใหญ่ และเสี่ยงขาดโปรตีนและวิตามิน
ลด 500 แคลอรี่แล้วทำไมน้ำหนักลดช้ากว่าที่คิด
เพราะร่างกายที่เบาลงใช้พลังงานน้อยลง และมีการปรับตัวของระบบเผาผลาญอีก 100-500 กิโลแคลอรี่ต่อวัน[4],[8] อัตราการลดจึงช้าลงตามเวลา ไม่ใช่เส้นตรง
ควรลดอาหารหรือออกกำลังกายก่อน
ทั้งสองอย่างได้ผล การลดอาหารคุมพลังงานได้ง่ายกว่าในระยะสั้น ส่วนเวทเทรนนิ่งช่วยรักษามวลกล้ามเนื้อ
ต้องนับแคลอรี่ไปตลอดชีวิตไหม
ไม่จำเป็น เป้าหมายคือประเมินค่าอาหารที่กินประจำได้เอง หลายคนเลิกนับได้ภายในสองถึงสามเดือน
อาหารไทยจานไหนแคลอรี่ต่ำที่สุด
ในตารางข้างต้น ส้มตำไทยราว 42 กิโลแคลอรี่และแกงส้มราว 150 กิโลแคลอรี่ต่อจาน แต่ต้องระวังน้ำตาลและน้ำปลาในส้มตำ
สรุป
แคลอรี่คือหน่วยวัดพลังงานที่ร่างกายใช้สามทาง คือการเผาผลาญขณะพัก การย่อยอาหาร และการเคลื่อนไหว สมการ Mifflin-St Jeor เป็นเครื่องมือคำนวณ BMR ที่แม่นที่สุดในทางปฏิบัติ แต่ยังคลาดเคลื่อนราว 10% ในรายบุคคล[1],[2] การลด 500 กิโลแคลอรี่ต่อวันให้ผลราวครึ่งกิโลกรัมต่อสัปดาห์ในระยะแรก แล้วจะช้าลงเมื่อน้ำหนักลด เพราะร่างกายที่เบาลงใช้พลังงานน้อยลง[10],[11] การปรับตัวของระบบเผาผลาญมีจริงในขนาด 100-500 กิโลแคลอรี่ต่อวัน ไม่มากพอจะหยุดการลดน้ำหนักทั้งหมด[8] แต่อธิบายได้ว่าทำไมการรักษาน้ำหนักหลังลดจึงยาก[6],[13]
องค์ประกอบมหาสารอาหารมีผลต่อน้ำหนักน้อยกว่าพลังงานรวม[16],[18] แต่คุณภาพอาหารกำหนดว่าคุณจะกินเกินโดยไม่รู้ตัวมากแค่ไหน[15] โปรตีนและใยอาหารช่วยลดปริมาณที่กินเองได้จริง[20],[21] และอาหารไทยจานเดียวอย่างข้าวมันไก่หรือผัดไทยให้พลังงานราว 600 กิโลแคลอรี่ ซึ่งเป็นครึ่งหนึ่งของเป้าทั้งวันสำหรับหลายคน
คำเตือนด้านความปลอดภัย (อ่านก่อนใช้): ตัวเลขในบทความนี้เป็นค่าประมาณสำหรับผู้ใหญ่ที่มีสุขภาพดี ไม่ใช่คำสั่งการรักษา การลดพลังงานต่ำกว่า 1,200 กิโลแคลอรี่ต่อวันในผู้หญิง หรือ 1,500 กิโลแคลอรี่ต่อวันในผู้ชาย ควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร โดยเฉพาะผู้ที่ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร ผู้มีอายุต่ำกว่า 18 ปี ผู้เป็นเบาหวานที่ใช้ยา หรือผู้ที่มีประวัติความผิดปกติของการกิน
แหล่งอ้างอิง
- 1 A new predictive equation for resting energy expenditure in healthy individuals — Mifflin MD, St Jeor ST, Hill LA, et al., 1990 (Am J Clin Nutr 1990;51(2):241-247) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 2 Comparison of predictive equations for resting metabolic rate in healthy nonobese and obese adults: a systematic review — Frankenfield D, Roth-Yousey L, Compher C, 2005 (J Am Diet Assoc 2005;105(5):775-789) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 3 Body composition as a determinant of energy expenditure: a synthetic review and a proposed general prediction equation — Cunningham JJ, 1991 (Am J Clin Nutr 1991;54(6):963-969) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 4 Changes in energy expenditure resulting from altered body weight — Leibel RL, Rosenbaum M, Hirsch J, 1995 (N Engl J Med 1995;332(10):621-628) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 5 Adaptive thermogenesis in humans — Rosenbaum M, Leibel RL, 2010 (Int J Obes (Lond) 2010;34 Suppl 1:S47-S55) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 6 Long-term persistence of hormonal adaptations to weight loss — Sumithran P, Prendergast LA, Delbridge E, et al., 2011 (N Engl J Med 2011;365(17):1597-1604) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 7 Persistent metabolic adaptation 6 years after “The Biggest Loser” competition — Fothergill E, Guo J, Howard L, et al., 2016 (Obesity (Silver Spring) 2016;24(8):1612-1619) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 8 Are metabolic adaptations to weight changes an artefact? — Müller MJ, Heymsfield SB, Bosy-Westphal A, 2021 (Am J Clin Nutr 2021;114(4):1386-1395) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 9 Metabolic adaptation to weight loss: implications for the athlete — Trexler ET, Smith-Ryan AE, Norton LE, 2014 (J Int Soc Sports Nutr 2014;11(1):7) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 10 Quantification of the effect of energy imbalance on bodyweight — Hall KD, Sacks G, Chandramohan D, et al., 2011 (Lancet 2011;378(9793):826-837) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 11 Why is the 3500 kcal per pound weight loss rule wrong? — Hall KD, Chow CC, 2013 (Int J Obes (Lond) 2013;37(12):1614) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 12 Caloric equivalents of gained or lost weight — Wishnofsky M, 1958 (Am J Clin Nutr 1958;6(5):542-546) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 13 Maintenance of lost weight and long-term management of obesity — Hall KD, Kahan S, 2018 (Med Clin North Am 2018;102(1):183-197) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 14 Constrained total energy expenditure and metabolic adaptation to physical activity in adult humans — Pontzer H, Durazo-Arvizu R, Dugas LR, et al., 2016 (Curr Biol 2016;26(3):410-417) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 15 Ultra-processed diets cause excess calorie intake and weight gain: an inpatient randomized controlled trial of ad libitum food intake — Hall KD, Ayuketah A, Brychta R, et al., 2019 (Cell Metab 2019;30(1):67-77.e3) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 16 Effect of low-fat vs low-carbohydrate diet on 12-month weight loss in overweight adults and the association with genotype pattern or insulin secretion: the DIETFITS randomized clinical trial — Gardner CD, Trepanowski JF, Del Gobbo LC, et al., 2018 (JAMA 2018;319(7):667-679) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 17 Comparison of weight loss among named diet programs in overweight and obese adults: a meta-analysis — Johnston BC, Kanters S, Bandayrel K, et al., 2014 (JAMA 2014;312(9):923-933) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 18 Comparison of weight-loss diets with different compositions of fat, protein, and carbohydrates — Sacks FM, Bray GA, Carey VJ, et al., 2009 (N Engl J Med 2009;360(9):859-873) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 19 Comparison of dietary macronutrient patterns of 14 popular named dietary programmes for weight and cardiovascular risk factor reduction in adults: systematic review and network meta-analysis of randomised trials — Ge L, Sadeghirad B, Ball GDC, et al., 2020 (BMJ 2020;369:m696) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 20 A high-protein diet induces sustained reductions in appetite, ad libitum caloric intake, and body weight despite compensatory changes in diurnal plasma leptin and ghrelin concentrations — Weigle DS, Breen PA, Matthys CC, et al., 2005 (Am J Clin Nutr 2005;82(1):41-48) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 21 Dietary fiber and weight regulation — Howarth NC, Saltzman E, Roberts SB, 2001 (Nutr Rev 2001;59(5):129-139) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 22 Effects of time-restricted eating on weight loss and other metabolic parameters in women and men with overweight and obesity: the TREAT randomized clinical trial — Lowe DA, Wu N, Rohdin-Bibby L, et al., 2020 (JAMA Intern Med 2020;180(11):1491-1499) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 23 The causal role of breakfast in energy balance and health: a randomized controlled trial in lean adults — Betts JA, Richardson JD, Chowdhury EA, et al., 2014 (Am J Clin Nutr 2014;100(2):539-547) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 24 ปริมาณสารอาหารอ้างอิงที่ควรได้รับประจำวันสำหรับคนไทย พ.ศ. 2563 (Dietary Reference Intakes for Thais 2020) — สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข, 2563 (กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข (เกณฑ์อ้างอิงราชการไทย)) อ่านงานวิจัยเต็ม
- 25 ตารางแสดงคุณค่าทางอาหารไทย (Thai Food Composition Table) — สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข, 2567 (กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข (ฐานข้อมูลโภชนาการทางการ)) อ่านงานวิจัยเต็ม