โรคภูมิแพ้ผิวหนัง (Eczema) อาการ สาเหตุ และวิธีรักษา

ผื่นคันที่ขึ้นซ้ำ ๆ ตามข้อพับ แห้ง ลอก และคันจนนอนไม่หลับ คือภาพของโรคภูมิแพ้ผิวหนัง (atopic dermatitis หรือ AD) ซึ่งเป็นสาเหตุอันดับหนึ่งของภาระโรคจากโรคผิวหนังทั่วโลก[2] โรคนี้ไม่หายในครั้งเดียว แต่คุมให้สงบได้ด้วยกิจวัตรและยาที่ถูกวิธี

การวิเคราะห์ 344 การศึกษาทั่วโลกประเมินว่ามีคนราว 204 ล้านคนที่เป็น AD คิดเป็นความชุกร้อยละ 2.6 โดยพบร้อยละ 4.0 ในเด็กและร้อยละ 2.0 ในผู้ใหญ่[1] ขณะที่แนวทางสมาคมแพทย์ผิวหนังสหรัฐระบุว่าเกิดได้ถึงร้อยละ 25 ของเด็กและร้อยละ 2–3 ของผู้ใหญ่[10] บทความนี้จึงไล่ตั้งแต่โรคนี้ต่างจากผิวหนังอักเสบชนิดอื่นอย่างไร ไปจนถึงวิธีใช้ยาที่ทำให้ผื่นสงบจริง

โรคภูมิแพ้ผิวหนัง (atopic dermatitis) คืออะไร และต่างจาก “ผิวหนังอักเสบ” ทั่วไปอย่างไร

“ผิวหนังอักเสบ” หรือ “เอ็กซิม่า” เป็นคำรวมของกลุ่มภาวะผิวอักเสบที่แดง แห้ง ลอก และคัน ส่วนโรคภูมิแพ้ผิวหนังเป็นหนึ่งในนั้น และเป็นชนิดที่เรื้อรังและพบบ่อยที่สุด

จุดที่ทำให้ AD ต่างจากชนิดอื่นมีสามข้อ หนึ่ง ผื่นขึ้นในตำแหน่งเฉพาะคือข้อพับแขนขาในเด็กโตและผู้ใหญ่ และแก้มในทารก สอง เป็น ๆ หาย ๆ ต่อเนื่องเป็นเดือนหรือปี สาม เชื่อมโยงกับโรคภูมิแพ้อื่นของร่างกาย[2],[32]

ผิวหนังอักเสบจากการสัมผัสต่างออกไปเพราะเกิดเฉพาะจุดที่โดนสาร ผื่นอยู่ตรงรอยสัมผัสและหายเมื่อพ้นสารนั้น การแยกสองกลุ่มนี้สำคัญเพราะแนวทางรักษาต่างกันตั้งแต่ต้นทาง[13]

ตารางแยกชนิดของผิวหนังอักเสบ

ชนิดของผิวหนังอักเสบแยกด้วยตำแหน่ง ลักษณะผื่น และประวัติการสัมผัส ตารางนี้ใช้คุยกับแพทย์ว่าเข้าข่ายแบบไหน

ทำไมจึงเป็น: ผิว barrier บกพร่อง + ภูมิคุ้มกัน + พันธุกรรม (filaggrin)

AD ไม่ได้เกิดจาก “ภูมิแพ้อย่างเดียว” แต่เป็นผลของเกราะผิวที่รั่วร่วมกับภูมิคุ้มกันที่ตอบสนองเกินเหตุ

ยีน filaggrin (FLG) สร้างโปรตีนที่มัดเส้นใยเคราตินและช่วยกักน้ำในชั้น stratum corneum งานปี 2006 พบว่าตัวกลายพันธุ์ R510X และ 2282del4 เพิ่มความเสี่ยง AD อย่างมาก และมีคนเชื้อสายยุโรปราวร้อยละ 9 ที่พาไว้[6] ผู้ที่มียีนกลายพันธุ์แบบ null มักเป็นตั้งแต่เด็กและต่อเนื่องถึงวัยผู้ใหญ่[7]

กลไกที่สองคือการขาดเซรามายด์ (ceramide) ซึ่งเป็นไขมันหลักที่เชื่อมช่องว่างระหว่างเซลล์ผิว ผิวคนไข้ AD มีเอนไซม์ sphingomyelin deacylase สลายเซรามายด์เร็วเกินปกติ น้ำจึงระเหยง่ายและสารภายนอกซึมเข้าได้[8],[9]

เมื่อเกราะรั่ว สารก่อภูมิแพ้และแบคทีเรียกระตุ้นภูมิคุ้มกันในผิว เกิดการอักเสบชนิด type 2 ที่มี IL-4, IL-13 และ IL-31 เป็นตัวนำ IL-31 กระตุ้นปลายประสาทให้คัน และการเกาทำลายเกราะซ้ำ เป็นวงจรคัน–เกา–อักเสบที่ไม่มีวันจบ[29]

การเชื่อมโยงกับหอบหืดและเยื่อบุจมูกอักเสบเรียกว่า atopic march ซึ่งไม่ได้เกิดทุกคน แต่คนที่เริ่มผื่นเร็วและมี sensibilization ตั้งแต่เล็กเสี่ยงกว่า[32]

อาการตามช่วงอายุ และตำแหน่งที่ขึ้นบ่อยในคนไทย

ทารกอายุต่ำกว่า 6 เดือน ผื่นเริ่มที่แก้มและหนังศีรษะ เป็นผื่นแดงเปียกชื้นมีน้ำเหลืองซึม เพราะยังเกาไม่เก่งจึงดูเป็นแผ่นชื้นมากกว่ารอยเกา เด็กโตตั้งแต่ 2 ขวบขึ้นไปตำแหน่งย้ายมาที่ข้อพับแขน ขา และหลังคอ ซึ่งเหงื่อออกง่ายและเสียดสีเสื้อผ้า ผิวเริ่มหนาเป็นขุยจากการเกาซ้ำ เรียกว่า lichenification

ผู้ใหญ่ชอบขึ้นที่มือ คอ และเปลือกตา ผื่นที่มือพบร่วมกับ AD บ่อยจนงานทบทวนแนะนำให้มองเป็นอาการเดียวกัน โดยเฉพาะคนที่ล้างมือบ่อยจากอาชีพ[34]

การศึกษาไทยในเด็ก 108 คนเทียบกลุ่มควบคุม 103 คน พบลักษณะที่ช่วยแยก AD ในบริบทไทย คือประวัติผื่นคัน ผื่นตามข้อพับ เรื้อรังเกิน 6 เดือน ผิวแห้งชัด ผื่นรอบดวงตา และผื่นรอบรูขุมขน[5] ซึ่งสองข้อหลังพบบ่อยในคนไทย

อาการที่ต้องพบแพทย์เร็วไม่ใช่แค่ความรุนแรง แต่คือสัญญาณติดเชื้อ ได้แก่ น้ำเหลืองสีเหลือง ตุ่มหนอง เปลือกสีทอง หรือมีไข้[30]

อะไรกระตุ้นให้กำเริบ: หลักฐานแน่แค่ไหน

คำถามที่คนไข้ถามมากที่สุดคือ “กินอะไรแล้วแพ้” แต่หลักฐานชี้ว่าตัวกระตุ้นส่วนใหญ่ไม่ใช่อาหาร

สิ่งที่หนักแน่นคือสารระคายเคือง สบู่แรง น้ำร้อน การขัดผิว ขนสัตว์ และเหงื่อ เพราะทำลายเกราะผิวโดยตรง ไม่ต้องผ่านกลไกภูมิแพ้ จึงเกิดผื่นได้ในทุกคนถ้าได้รับมากพอ[13]

อาหารต้องพูดให้ตรง ภูมิแพ้อาหารพบร่วมกับ AD บ่อยในเด็กเล็กที่ผื่นรุนแรงและเริ่มเร็ว แต่ผลตรวจที่เป็นบวกไม่ได้แปลว่าอาหารนั้นทำให้กำเริบ การตัดอาหารควรทำเมื่อทดสอบยืนยันแล้วเท่านั้น[13],[33]

การสำรวจผู้ปกครอง 372 คนที่ขอนแก่นพบว่าทั้งกลุ่มที่มีลูกเป็น AD และไม่มี ต่างงดอาหารทันทีโดยไม่ผ่านการทดสอบ ซึ่งเสี่ยงขาดสารอาหาร[31]

การวินิจฉัย: แพทย์ใช้เกณฑ์อะไร และเมื่อไรต้องตรวจเพิ่ม

AD ไม่มีการตรวจเลือดหรือชิ้นเนื้อที่ยืนยันได้ วินิจฉัยจากเกณฑ์ทางคลินิก

เกณฑ์ที่แพร่หลายที่สุดคือ UK Working Party พัฒนาจากผู้ป่วย 224 คนโดยแพทย์ 13 คน เริ่มจากอาการคันเป็นเงื่อนไขบังคับ แล้วต้องมีอย่างน้อย 3 ใน 5 ข้อ คือประวัติผื่นตามข้อพับ ประวัติผิวแห้ง ผื่นเริ่มก่อน 2 ขวบ ประวัติหอบหืดหรือเยื่อบุจมูกอักเสบ และผื่นข้อพับที่เห็นขณะตรวจ[3] เกณฑ์ชุดนี้ผ่านการตรวจสอบในโรงพยาบาลแยกต่างหาก[4] ส่วนการศึกษาไทยปรับให้เน้นผื่นรอบดวงตาและรอบรูขุมขน[5]

การตรวจเพิ่มมีสามกรณี สงสัยผื่นแพ้สัมผัสใช้ patch test สงสัยอาหารเป็นตัวกระตุ้นจริงใช้ skin prick test หรือ supervised food challenge ซึ่งต้องทำในสถานพยาบาล และกรณีผื่นไม่ตอบสนองหรือไม่เหมือน AD ควรขูดผิวหาการติดเชื้อราหรือตัดชิ้นเนื้อ

ต้องแยกเชื้อรา หิด และสะเก็ดเงินออกก่อน เพราะการรักษาตรงข้ามกัน[14]

รากฐานการรักษา: มอยส์เจอไรเซอร์ให้พอและถูกวิธี

งานทบทวน Cochrane ที่รวม 77 การทดลอง ผู้เข้าร่วม 6,603 คน พบว่าการใช้มอยส์เจอไรเซอร์เทียบกับการไม่ใช้ทำให้กำเริบน้อยลงชัดเจน (RR 0.40, 95% CI 0.23–0.70) เวลาก่อนกำเริบยืดจาก 30 วันเป็น 180 วัน และใช้สเตียรอยด์ทาลดลงเฉลี่ย 9.3 กรัม[15] คุณภาพหลักฐานอยู่ในระดับต่ำและคะแนน SCORAD ที่ลดลงยังไม่ถึงเกณฑ์ที่มีความหมายทางคลินิก แต่ทิศทางผลสอดคล้องกันทุกการศึกษา

หัวใจอยู่ที่ปริมาณและจังหวะ ไม่ใช่ยี่ห้อ ทาภายใน 3 นาทีหลังอาบน้ำขณะผิวยังชื้น ทาวันละอย่างน้อย 2 ครั้ง และทาซ้ำได้ตลอดวันเฉพาะจุดที่แห้ง วิธีที่ผิดคือทาบาง ๆ แค่พอผ่าน เพราะผิวที่ยังแห้งจะคันและเกาต่อ

การเลือกชนิดดูที่เนื้อกับสภาพผิว ไม่ใช่ราคา (รายละเอียดในตาราง) ส่วนผสมที่ควรมีคือเซรามายด์ กลีเซอรีน และยูเรียความเข้มข้นต่ำ[8] ที่ควรเลี่ยงคือน้ำหอมและสารกันเสีย

ยาทาตามขั้น: สเตียรอยด์และยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์

เมื่อมอยส์เจอไรเซอร์อย่างเดียวไม่พอ ขั้นต่อไปคือยาต้านการอักเสบเฉพาะที่ สองกลุ่มหลักคือสเตียรอยด์ทา (topical corticosteroid, TCS) และสารยับยั้งแคลซินิวริน (topical calcineurin inhibitor, TCI)

สเตียรอยด์ทาแบ่งความแรงเป็น 7 ระดับ ระดับ 1 แรงที่สุด ระดับ 7 อ่อนที่สุด การเลือกยึดหลัก “แรงพอดีกับส่วนของร่างกาย” ผิวหน้า เปลือกตา และข้อพับบางและดูดซึมง่าย จึงใช้ความแรงต่ำระยะสั้น ลำตัวและแขนขาใช้กลางถึงสูง และมือฝ่าเท้าซึ่งผิวหนาที่สุดใช้สูงได้นานกว่า[11],[12],[36]

วิธีที่ได้ผลกว่าการรอให้กำเริบคือ proactive คือเมื่อผื่นสงบแล้วทาต่อในจุดที่กำเริบบ่อยสัปดาห์ละ 2 ครั้งติดกันหลายเดือน แนวทางยุโรประบุว่าทั้ง tacrolimus และสเตียรอยด์ความแรงกลางบางชนิดมีหลักฐานรองรับ[13] และการทดลองในเด็กพบว่า proactive คุมการกลับมากำเริบได้ดีกว่าการลดความถี่ลง[17]

TCI คือ tacrolimus และ pimecrolimus ข้อดีคือไม่ทำให้ผิวบาง จึงนิยมใช้บนใบหน้า เปลือกตา และข้อพับระยะยาว งานทบทวน Cochrane พบว่า tacrolimus 0.1% ได้ผลดีกว่าสเตียรอยด์ความแรงต่ำในการประเมินโดยแพทย์ (RR 3.09, 95% CI 2.14–4.45) และเทียบได้กับความแรงกลางในบางตำแหน่ง[18] อาการแสบร้อนตอนทาใหม่พบบ่อยและมักลดลงเองในไม่กี่วัน

ข้อกังวลเรื่องมะเร็งมีงานวิเคราะห์ที่รวมผู้ป่วย 3.4 ล้านคนพบความเสี่ยงไม่ต่างจากกลุ่มที่ไม่ใช้ (odds ratio 1.03)[19]

การวิเคราะห์เครือข่าย 219 การทดลอง ผู้ป่วย 43,123 คน จัดอันดับให้ pimecrolimus, tacrolimus 0.1% และสเตียรอยด์ความแรงปานกลางถึงสูงได้ผลดีที่สุด ส่วนยาปฏิชีวนะทาได้ผลน้อยที่สุดจึงไม่แนะนำให้ใช้เป็นกิจวัตร[16]

ผลข้างเคียงที่ต้องรู้คือผิวบาง หลอดเลือดฝอยขยาย และรอยแตก ซึ่งเกิดจากการใช้ต่อเนื่องระยะยาวมากกว่าการใช้ระยะสั้น[20] และการใช้บนเปลือกตาต่อเนื่องเพิ่มความเสี่ยงต้อหิน

คำเตือนด้านความปลอดภัย (อ่านก่อนใช้): ยาทุกชนิดในบทความนี้ต้องเริ่มและปรับโดยแพทย์หรือเภสัชกรเท่านั้น ห้ามซื้อยาชุด ครีมรวม หรือครีมที่ไม่มีเลขทะเบียนมารักษาเอง เพราะอาจผสมสเตียรอยด์แรงโดยไม่ระบุขนาด ในเด็กเล็กต้องใช้สเตียรอยด์ความแรงต่ำสุดที่คุมอาการได้ และจำกัดพื้นที่กับระยะเวลา เพราะผิวเด็กบางและดูดซึมยาได้มากกว่าผู้ใหญ่ หากผื่นมีน้ำเหลือง ตุ่มหนอง เปลือกสีทอง หรือมีไข้ ให้สงสัยการติดเชื้อแทรกซ้อนและพบแพทย์ทันที ห้ามหยุดยาที่แพทย์สั่งกลางคันโดยไม่ปรึกษาก่อน

เมื่อยาทาไม่พอ: การรักษาขั้นสูง

ถ้ายาทาเต็มที่แล้วยังกำเริบบ่อยหรือผื่นกินพื้นที่มาก แพทย์จะพิจารณาการรักษาขั้นสูง ซึ่งทั้งหมดอยู่ใต้แพทย์และมักต้องตรวจเลือดติดตาม

dupilumab ยับยั้งตัวรับ IL-4 จึงกดทั้ง IL-4 และ IL-13 การทดลองระยะที่ 3 สองงาน (SOLO 1 และ SOLO 2) ในผู้ใหญ่ 671 และ 708 คน พบว่าที่ 16 สัปดาห์ มีผู้ที่ผิวเกือบหายหรือหายดี (IGA 0 หรือ 1) ร้อยละ 36–38 เทียบกับร้อยละ 8–10 ในกลุ่มยาหลอก ผลข้างเคียงที่พบบ่อยคือระคายเคืองตรงที่ฉีดและเยื่อบุตาอักเสบ[21]

ยากินกลุ่มใหม่อย่างสารยับยั้ง JAK มีงานวิเคราะห์เครือข่ายจัดอันดับแล้ว แต่ข้อมูลระยะยาวยังต้องติดตามเรื่องการติดเชื้อและลิ่มเลือด[22] ส่วนสเตียรอยด์ชนิดกิน แนวทางยุโรประบุว่าประโยชน์ต่อความเสี่ยงไม่ดีนักและควรใช้ระยะสั้นเฉพาะกรณีจำกัด[13]

การฉายแสง narrowband UVB เป็นทางเลือกสำหรับผู้ใหญ่ งาน Cochrane รวม 32 การทดลอง ผู้เข้าร่วม 1,219 คน พบว่าช่วยลดความรุนแรงได้ แต่คุณภาพหลักฐานต่ำถึงปานกลางและต้องระวังการสะสมของรังสี[24]

กรณีมีเชื้อแบคทีเรียแทรก การแช่น้ำผสมน้ำยาฟอกขาวเจือจางร่วมกับยาปฏิชีวนะพ่นจมูกช่วยลดความรุนแรงได้ แต่ผสมเองผิดพลาดง่ายจึงต้องทำตามคำแนะนำของแพทย์[35] ส่วนการพันผ้าหมาด (wet wrap) มีหลักฐานคุณภาพต่ำและแนวโน้มติดเชื้อที่ผิวเพิ่มขึ้น[23]

ค่าใช้จ่ายสูงและเงื่อนไขเบิกจ่ายต่างกันตามสิทธิ์ จึงควรตรวจสอบสิทธิ์ก่อนตัดสินใจ และไม่ควรซื้อยาจากร้านค้าออนไลน์

กิจวัตรประจำวัน 7 ข้อที่ลดการกำเริบ

ข้อปฏิบัติต่อไปนี้ต้นทุนต่ำและได้ผลชัด แม้จะไม่ได้แทนยาแต่ทำให้ยาทำงานได้เต็มที่

1. อาบน้ำอุ่นไม่ร้อน เพราะน้ำร้อนละลายไขมันในเกราะผิวและทำให้คันมากขึ้นทันทีหลังอาบ
2. อาบน้ำสั้น 5–10 นาที และไม่ขัดผิวด้วยใยขัดหรือฟองน้ำแข็ง
3. ใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดสูตรอ่อนที่ไม่มีน้ำหอม และไม่ต้องใช้ทุกครั้งในจุดที่ไม่สกปรก
4. ทามอยส์เจอไรเซอร์ทันทีภายใน 3 นาทีหลังซับตัวให้หมาด ก่อนผิวแห้งสนิท
5. ตัดเล็บให้สั้นและขัดขอบให้เรียบ เพราะเล็บยาวคือเครื่องมือทำลายเกราะผิวในเวลากลางคืน
6. ใส่ผ้าฝ้ายเนื้อเรียบ หลีกเลี่ยงขนสัตว์และป้ายซักที่ระคายผิว
7. ซักผ้าด้วยน้ำยาสูตรอ่อนและล้างน้ำสะอาดหลายรอบ เพราะสารซักฟอกตกค้างกระตุ้นผื่นได้

ความเชื่อที่ต้องแก้: “สเตียรอยด์อันตราย” vs “ครีมสมุนไพรปลอดภัย”

ความคิดที่ว่าสเตียรอยด์ทาเป็นยาอันตรายจนไม่ควรแตะ เป็นอุปสรรคใหญ่ที่สุดในการรักษา AD และมีชื่อทางวิชาการว่า corticophobia

เครื่องมือมาตรฐานที่วัดความกลัวนี้ชื่อ TOPICOP มี 12 ข้อ ครอบคลุมทั้งความกังวลและความเชื่อผิด ๆ[25] งานสำรวจในพ่อแม่เด็กเล็กพบว่าความกลัวนี้พบบ่อยและสัมพันธ์โดยตรงกับการทาไม่สม่ำเสมอ[26] และงานปี 2023 พบภาพเดียวกัน[27]

ข้อเท็จจริงที่ใช้ถ่วงคือ ความเสี่ยงผิวบางเกิดจากการใช้ต่อเนื่องยาวนาน โดยเฉพาะยาความแรงสูงบนพื้นที่กว้างหรือบนผิวบาง[20] ขณะที่การรักษากำเริบแต่ละครั้งด้วยยาที่แรงพอดี ระยะสั้น และหยุดเมื่อสงบ เป็นการใช้ที่แนวทางแนะนำและความเสี่ยงต่ำ ส่วนการไม่รักษาให้ผื่นสงบทำให้เกิดการเกาเรื้อรังและเสี่ยงติดเชื้อ

อีกด้านที่ต้องพูดตรง ๆ คือ “ครีมสมุนไพรปลอดภัยเพราะเป็นธรรมชาติ” ไม่มีหลักฐานรองรับว่าครีมสมุนไพรชนิดใดรักษา AD ได้ และพืชหลายชนิดเป็นสารก่อภูมิแพ้สัมผัส ความเสี่ยงที่ใหญ่กว่าคือครีมไม่ขึ้นทะเบียนและไม่ระบุส่วนผสม ซึ่งอาจมีสเตียรอยด์แรงผสมอยู่ เมื่อหยุดจึงเกิดผื่นกำเริบรุนแรงจากการถอนยา[13]

คำถามที่พบบ่อย

โรคภูมิแพ้ผิวหนังหายขาดไหม

ยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาด แต่โรคมีแนวโน้มดีขึ้นตามอายุ งานติดตามเด็กแรกเกิดในเยอรมนีจนถึงอายุ 30 ปีพบว่าในกลุ่มที่เริ่มมีผื่นก่อน 5 ขวบ ร้อยละ 87 ไม่มีอาการเลยเมื่ออายุ 20 และ 30 ปี[28]

ผิวหนังอักเสบกับภูมิแพ้ผิวหนังต่างกันอย่างไร

ผิวหนังอักเสบเป็นคำร่มของกลุ่มภาวะผิวอักเสบทั้งหมด ส่วนโรคภูมิแพ้ผิวหนังเป็นชนิดย่อยที่เรื้อรัง เป็น ๆ หาย ๆ ขึ้นตามข้อพับหรือแก้ม และสัมพันธ์กับประวัติภูมิแพ้ในตัวเองหรือครอบครัว[3]

ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังต้องกินยาอะไร

ส่วนใหญ่ไม่ต้องกินยา การรักษาหลักคือมอยส์เจอไรเซอร์และยาทา[11],[13] ยาแก้แพ้ชนิดกินมีฤทธิ์จำกัดต่ออาการคัน[13] ส่วนยาชีวภาพและยากินกลุ่มใหม่ใช้เฉพาะรายที่ผื่นรุนแรงและยาทาไม่พอ[21],[22]

สเตียรอยด์ทาใช้ติดต่อกันได้นานแค่ไหน

ขึ้นกับความแรงและตำแหน่ง ผิวหน้าและข้อพับควรใช้ความแรงต่ำระยะสั้น ลำตัวและแขนขาใช้นานกว่าได้ และแบบ proactive สัปดาห์ละ 2 ครั้งใช้ต่อเนื่องหลายเดือนได้ภายใต้แผนของแพทย์[13],[17] ความเสี่ยงผิวบางสัมพันธ์กับการใช้ระยะยาว[20]

ผิวแพ้ง่าย/ภูมิแพ้ผิวหนังต้องงดอาหารอะไร

ส่วนใหญ่ไม่ต้องงดเลย การตัดอาหารทำเฉพาะเมื่อทดสอบยืนยันว่าแพ้จริง เพราะการงดเองโดยไม่มีหลักฐานเสี่ยงขาดสารอาหารในเด็ก[31],[33] ถ้าสงสัยจริงควรปรึกษาแพทย์ก่อน

อาบน้ำร้อนได้ไหมถ้าเป็นผื่นคัน

ไม่ควร น้ำร้อนชะล้างไขมันในเกราะผิวและทำให้คันมากขึ้นหลังอาบ ควรใช้น้ำอุ่นใกล้อุณหภูมิร่างกาย อาบสั้น 5–10 นาที และทามอยส์เจอไรเซอร์ภายใน 3 นาทีหลังซับตัว[13]

ครีมมอยส์เจอไรเซอร์แบบไหนเหมาะกับผิวอักเสบ

ผิวที่อักเสบและแห้งมากต้องการตัวที่กักน้ำได้ดีที่สุด คือขี้ผึ้งหรือครีมเนื้อหนาที่ไม่มีน้ำหอม โลชั่นบางเกินไปและมักมีน้ำหอมที่แสบ ควรเลือกสูตรที่มีเซรามายด์ กลีเซอรีน หรือยูเรียความเข้มข้นต่ำ[8],[15]

เด็กเป็นภูมิแพ้ผิวหนัง ต้องใช้สบู่อะไร

ใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดสูตรอ่อนที่ไม่มีน้ำหอมและไม่มีสารฆ่าเชื้อ ไม่ต้องใช้ทุกครั้งในจุดที่ไม่สกปรก และทามอยส์เจอไรเซอร์ทันทีหลังอาบ ในเด็กเล็กควรใช้สเตียรอยด์ความแรงต่ำสุดที่คุมอาการได้[11],[20]

สรุป

โรคภูมิแพ้ผิวหนังเป็นโรคเรื้อรังที่เกิดจากเกราะผิวบกพร่องร่วมกับการอักเสบจากภูมิคุ้มกัน ไม่ใช่ผลจากอาหารหรือความสกปรก[2],[6],[29] ความชุกร้อยละ 4 ในเด็กและร้อยละ 2 ในผู้ใหญ่ทำให้โรคนี้เป็นภาระโรคผิวหนังอันดับหนึ่งของโลก[1] การรักษาที่ได้ผลคือฐานมอยส์เจอไรเซอร์ที่ใช้ปริมาณพอและทาถูกจังหวะ ซึ่งลดการกำเริบและลดความต้องการสเตียรอยด์ได้จริง[15] ตามด้วยยาทาที่เลือกความแรงให้พอดีกับตำแหน่งของร่างกาย และการรักษาแบบ proactive ในจุดที่กำเริบบ่อย[13],[16] ความกลัวสเตียรอยด์ที่ไม่ได้สัดส่วนทำให้หลายคนไม่ได้รับการรักษาที่ควรได้ ขณะที่ครีมไม่ระบุส่วนผสมคือความเสี่ยงที่ควบคุมไม่ได้จริง[20],[25] ถ้าผื่นมีน้ำเหลืองหรือตุ่มหนอง ให้คิดถึงการติดเชื้อก่อนเสมอ

แหล่งอ้างอิง

• . Tian J, Zhang D, Yang Y, et al. Global epidemiology of atopic dermatitis: a comprehensive systematic analysis and modelling study. Br J Dermatol. 2024;190(1): ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• –61. https://doi.org/10.1093/bjd/ljad339 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Langan SM, Irvine AD, Weidinger S. Atopic dermatitis. Lancet. 2020;396(10247):345–360. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)31286-1 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Williams HC, Burney PG, Hay RJ, et al. The U.K. Working Party’s Diagnostic Criteria for Atopic Dermatitis. I. Derivation of a minimum set of discriminators fo ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;131(3):383–396. https://doi.org/10.1111/j.1365-2133.1994.tb08530.x ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Williams HC, Burney PG, Pembroke AC, Hay RJ. The U.K. Working Party’s Diagnostic Criteria for Atopic Dermatitis. III. Independent hospital validation. Br J De ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;131(3):406–416. https://doi.org/10.1111/j.1365-2133.1994.tb08532.x ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Wisuthsarewong W, Viravan S. Diagnostic criteria for atopic dermatitis in Thai children. J Med Assoc Thai. 2004;87(12):1496–1500. https://pubmed.ncbi.nlm.nih. ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Palmer CN, Irvine AD, Terron-Kwiatkowski A, et al. Common loss-of-function variants of the epidermal barrier protein filaggrin are a major predisposing factor ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;38(4):441–446. https://doi.org/10.1038/ng1767 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Barker JN, Palmer CN, Zhao Y, et al. Null mutations in the filaggrin gene (FLG) determine major susceptibility to early-onset atopic dermatitis that persists ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;127(3):564–567. https://doi.org/10.1038/sj.jid.5700587 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Imokawa G. A possible mechanism underlying the ceramide deficiency in atopic dermatitis: expression of a deacylase enzyme that cleaves the N-acyl linkage of s ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;55(1):1–9. https://doi.org/10.1016/j.jdermsci.2009.04.006 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Imokawa G. Cutting edge of the pathogenesis of atopic dermatitis: sphingomyelin deacylase, the enzyme involved in its ceramide deficiency, plays a pivotal rol ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;22(4):1613. https://doi.org/10.3390/ijms22041613 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Eichenfield LF, Tom WL, Chamlin SL, et al. Guidelines of care for the management of atopic dermatitis: section 1. Diagnosis and assessment of atopic dermatiti ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;70(2):338–351. https://doi.org/10.1016/j.jaad.2013.10.010 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Eichenfield LF, Tom WL, Berger TG, et al. Guidelines of care for the management of atopic dermatitis: section 2. Management and treatment of atopic dermatitis ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;71(1):116–132. https://doi.org/10.1016/j.jaad.2014.03.023 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Sidbury R, Alikhan A, Bercovitch L, et al. Guidelines of care for the management of atopic dermatitis in adults with topical therapies. J Am Acad Dermatol. 20 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;89(1):e1–e20. https://doi.org/10.1016/j.jaad.2022.12.029 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Wollenberg A, Christen-Zäch S, Taieb A, et al. ETFAD/EADV Eczema task force 2020 position paper on diagnosis and treatment of atopic dermatitis in adults and ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;34(12):2717–2744. https://doi.org/10.1111/jdv.16892 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Tuchinda P, Nanthapisal S, Nitiyarom R, et al. An updated review for management of atopic dermatitis. Asian Pac J Allergy Immunol. 2025;43(4):963–983. https:/ ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• 15. van Zuuren EJ, Fedorowicz Z, Christensen R, et al. Emollients and moisturisers for eczema. Cochrane Database Syst Rev. 2017;2(2):CD012119. https://doi.org/1 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• 16. Chu DK, Chu AWL, Rayner DG, et al. Topical treatments for atopic dermatitis (eczema): systematic review and network meta-analysis of randomized trials. J Al ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;152(6):1493–1519. https://doi.org/10.1016/j.jaci.2023.08.030 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Kamiya K, Saeki H, Tokura Y, et al. Proactive versus rank-down topical corticosteroid therapy for maintenance of remission in pediatric atopic dermatitis. J C ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;11(21):6477. https://doi.org/10.3390/jcm11216477 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Cury Martins J, Martins C, Aoki V, et al. Topical tacrolimus for atopic dermatitis. Cochrane Database Syst Rev. 2015;(7):CD009864. https://doi.org/10.1002/146 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• 19. Devasenapathy N, Chu A, Wong M, et al. Cancer risk with topical calcineurin inhibitors, pimecrolimus and tacrolimus, for atopic dermatitis: a systematic rev ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;7(1):13–25. https://doi.org/10.1016/S2352-4642(22)00283-8 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Barnes L, Kaya G, Rollason V. Topical corticosteroid-induced skin atrophy: a comprehensive review. Drug Saf. 2015;38(5):493–509. https://doi.org/10.1007/s4026 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• 21. Simpson EL, Bieber T, Guttman-Yassky E, et al. Two phase 3 trials of dupilumab versus placebo in atopic dermatitis. N Engl J Med. 2016;375(24):2335–2348. ht ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• 22. Chu AWL, Wong MM, Rayner DG, et al. Systemic treatments for atopic dermatitis (eczema): systematic review and network meta-analysis of randomized trials. J ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;152(6):1470–1492. https://doi.org/10.1016/j.jaci.2023.08.029 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . González-López G, Ceballos-Rodríguez RM, González-López JJ, et al. Efficacy and safety of wet wrap therapy for patients with atopic dermatitis: a systematic r ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;177(3):688–695. https://doi.org/10.1111/bjd.15165 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Musters AH, Mashayekhi S, Harvey J, et al. Phototherapy for atopic eczema. Cochrane Database Syst Rev. 2021;10(10):CD013870. https://doi.org/10.1002/14651858. ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• 25. Moret L, Anthoine E, Aubert-Wastiaux H, et al. TOPICOP: a new scale evaluating topical corticosteroid phobia among atopic dermatitis outpatients and their p ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;8(10):e76493. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0076493 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Bos B, Antonescu I, Osinga H, et al. Corticosteroid phobia (corticophobia) in parents of young children with atopic dermatitis and their health care providers ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;36(1):100–104. https://doi.org/10.1111/pde.13698 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Albogami MF, AlJomaie MS, Almarri SS, et al. Topical corticosteroid phobia among parents of children with atopic dermatitis (eczema): a cross-sectional study. ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;17:2761–2772. https://doi.org/10.2147/PPA.S431719 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Hung CW, Roll S, Icke K, et al. Incidence and remission of atopic dermatitis in a German birth cohort. JAMA Netw Open. 2025;8(12):e2544324. https://doi.org/10 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• 001/jamanetworkopen.2025.44324 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Tominaga M, Takamori K. Peripheral itch sensitization in atopic dermatitis. Allergol Int. 2022;71(3):265–277. https://doi.org/10.1016/j.alit.2022.04.003 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Byrd AL, Deming C, Cassidy SKB, et al. Staphylococcus aureus and Staphylococcus epidermidis strain diversity underlying pediatric atopic dermatitis. Sci Trans ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;9(397):eaal4651. https://doi.org/10.1126/scitranslmed.aal4651 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Nummak P, Techasatian L, Uppala R, et al. Parental attitudes and practices regarding atopic dermatitis: a cross-sectional study among a Thai population. Child ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;11(7):870. https://doi.org/10.3390/children11070870 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Paller AS, Spergel JM, Mina-Osorio P, et al. The atopic march and atopic multimorbidity: many trajectories, many pathways. J Allergy Clin Immunol. 2019;143(1) ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• –55. https://doi.org/10.1016/j.jaci.2018.11.006 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Domínguez O, Plaza AM, Alvaro M. Relationship between atopic dermatitis and food allergy. Curr Pediatr Rev. 2020;16(2):115–122. https://doi.org/10.2174/157339 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• 34. Ruff SMD, Engebretsen KA, Zachariae C, et al. The association between atopic dermatitis and hand eczema: a systematic review and meta-analysis. Br J Dermato ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• ;178(4):879–888. https://doi.org/10.1111/bjd.16147 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Huang JT, Abrams M, Tlougan B, et al. Treatment of Staphylococcus aureus colonization in atopic dermatitis decreases disease severity. Pediatrics. 2009;123(5) ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• –e814. https://doi.org/10.1542/peds.2008-2217 ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed
• . Stacey SK, McEleney M. Topical corticosteroids: choice and application. Am Fam Physician. 2021;103(6):337–343. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33719380/ ค้นงานวิจัยนี้บน PubMed